บทความ · HR Management · Future of Work
⬛ HR Insight
AI จะทดแทนคนที่ทำงานแบบ AI — แต่ไม่สามารถทดแทนคนที่ทำงานแบบมนุษย์อย่างแท้จริง
“คุณไม่ได้กำลังแข่งกับ AI ครับ คุณกำลังฝึก AI ให้แทนที่คุณโดยไม่รู้ตัว”
มีน้องคนหนึ่งถามผมว่า “พี่คิดว่าอีกกี่ปี AI จะแทนงานผมได้?”
ผมถามกลับว่า “แล้วงานของน้องทำอะไรบ้างในแต่ละวัน?”
เขาเล่าว่าส่วนใหญ่คือการสรุปข้อมูล เขียนรายงาน จัดทำ presentation และตอบคำถามซ้ำ ๆ ที่ถามกันอยู่บ่อย ๆ
ผมนิ่งไปสักครู่ก่อนจะตอบตรง ๆ ว่า “ถ้าทำแค่นั้นจริง ๆ อาจไม่ต้องรอถึงปีหรอกครับ”
ไม่ใช่เพราะ AI เก่งเกินไป แต่เพราะงานที่น้องเขาเล่ามานั้น AI ทำได้แล้ว และทำได้เร็วกว่า ถูกกว่า และไม่เคยเหนื่อย
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ AI มันเก่งขึ้น
ปัญหาอยู่ที่คนจำนวนมากกำลังทำงานในรูปแบบที่ AI ถูกออกแบบมาเพื่อทำแทนพอดี
รับข้อมูลมา → ประมวลผลตามกฎ → สรุปออกมา → ส่งต่อไป
ถ้านี่คือสิ่งที่คุณทำในทุกวัน คุณไม่ได้กำลังแข่งกับ AI ครับ คุณกำลังฝึก AI ให้แทนที่คุณโดยไม่รู้ตัว
แต่ถ้ามองอีกด้านหนึ่ง มีสิ่งที่ AI ทำได้ยากมากและอาจไม่มีวันทำได้จริง นั่นคือสิ่งที่ทำให้มนุษย์ยังมีคุณค่าในโลกของงาน
มนุษย์ยังเหนือกว่า AI ตรงไหน
ผมไม่ได้หมายถึงทักษะอ่อนๆ ที่ฟังดูดีแต่จับต้องไม่ได้ แต่หมายถึงสิ่งที่เฉพาะเจาะจงและฝึกได้
01 การตัดสินใจในสถานการณ์ที่ไม่มีคำตอบถูกต้อง
AI เก่งมากในการหาคำตอบที่ดีที่สุดจากข้อมูลที่มีอยู่ แต่เมื่อสถานการณ์ซับซ้อน ข้อมูลไม่ครบ ผลลัพธ์กระทบคน และทุกทางเลือกมีต้นทุน นั่นคือจุดที่การตัดสินใจของมนุษย์ยังสำคัญกว่า คนที่ฝึกตัดสินใจในความไม่แน่นอนได้ดี เรียนรู้จากผลลัพธ์ และรับผิดชอบต่อสิ่งที่ตัดสินใจไป คือคนที่ยากจะถูกแทนที่
02 การสร้างความสัมพันธ์ที่มีความหมาย
AI คุยกับคนได้ดีขึ้นทุกวัน แต่ความสัมพันธ์ที่เกิดจากการผ่านร้อนผ่านหนาวมาด้วยกัน การเข้าใจบริบทที่ไม่ได้พูดออกมา และความไว้วางใจที่สะสมมาจากประสบการณ์จริง สิ่งเหล่านี้ AI สร้างขึ้นได้แค่บางส่วน แต่ไม่ใช่ทั้งหมด คนที่ลงทุนกับความสัมพันธ์ในการทำงานอย่างจริงจัง คือคนที่มีสินทรัพย์ที่ AI ไม่สามารถลอกเลียนได้
03 การตั้งคำถามที่ถูกต้อง ไม่ใช่แค่หาคำตอบที่ถูกต้อง
AI ตอบคำถามได้เก่งมาก แต่มันตอบได้เฉพาะคำถามที่ถูกถาม ส่วนคนที่มองเห็นว่าโจทย์จริงๆ ไม่ใช่สิ่งที่ถูกพูดถึง หรือตั้งคำถามที่ทำให้ทีมทั้งทีมคิดต่างออกไป นั่นคือทักษะที่หายากและยังคงหายากอยู่แม้ AI จะเก่งขึ้นแค่ไหน
04 การสร้างบริบทและความหมาย
ตัวเลขเดียวกัน เรื่องราวเดียวกัน ข้อมูลชุดเดียวกัน แต่คนที่สามารถนำมันมาเชื่อมกับบริบทขององค์กร ความกังวลของทีม และทิศทางที่กำลังจะไป แล้วทำให้คนอื่นเข้าใจและเชื่อได้ นั่นไม่ใช่แค่การสื่อสาร แต่คือการสร้างความหมาย ซึ่ง AI ยังทำได้ไม่ดีพอ
แล้วจะเริ่มต้นจากตรงไหน
ผมไม่คิดว่าคำตอบคือการหนี AI หรือพยายามทำงานที่ไม่มี AI แทรกแซงได้เลย
คำตอบที่ใช้ได้จริงคือการตรวจสอบตัวเองว่า ในแต่ละวัน งานที่ทำนั้น AI ทำแทนได้แค่ไหน และส่วนที่ต้องการสิ่งที่มนุษย์มีนั้นมากน้อยแค่ไหน
ถ้าตัวเลขแรกสูงกว่า นั่นไม่ใช่สัญญาณที่ต้องตื่นตระหนก แต่คือสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาต้องเริ่มลงทุนกับตัวเองในพื้นที่ที่ต่างออกไป
สิ่งเหล่านี้ไม่ได้พัฒนาจากการอ่านหนังสือหรือดูคลิปครับ แต่พัฒนาจากการลงมือทำซ้ำๆ ในงานจริงทุกวัน
คำถามที่ทุกคนควรถามตัวเอง
AI ไม่ได้น่ากลัว และไม่จำเป็นต้องเป็นศัตรูของคนทำงาน แต่มันจะกลายเป็นปัญหาสำหรับคนที่เลือกทำงานในแบบที่ AI ทำได้ดีกว่า และไม่ยอมพัฒนาสิ่งที่ AI ยังทำไม่ได้ ผมไม่รู้ว่าน้องคนที่ถามผมวันนั้นจะตัดสินใจอย่างไรกับตัวเอง แต่คำถามที่เขาถามผมวันนั้น ผมคิดว่าทุกคนควรถามตัวเองบ้างครับ
“วันนี้ฉันกำลังพัฒนาสิ่งที่ AI แทนไม่ได้อยู่หรือเปล่า?”
โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting
ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร: Think People Consulting
ใส่ความเห็น