บทความ · HR Management · Leadership
⬛ HR Insight
องค์กรไม่ได้ขาดคนเก่ง แต่อาจขาดผู้นำที่มองเห็นความเป็นมนุษย์ของคน
“องค์กรไม่ได้เสียคนดี คนเก่ง ในวันที่เขายื่นใบลาออก แต่เสียเขาไปตั้งแต่วันที่เขาเริ่มรู้สึกว่าอยู่ไปก็ไม่มีใครเห็นคุณค่า”
พนักงานคนหนึ่งลาออกกะทันหัน ทั้งที่ผลงานดี ทั้งที่เพิ่งได้รับการประเมินในระดับสูง และทั้งที่ไม่เคยแสดงสัญญาณใดๆ ให้เห็นว่ากำลังจะไป
ผู้จัดการของเขางงมากครับ บอกผมว่า “ไม่รู้เลยว่าเกิดอะไรขึ้น ทุกอย่างดูโอเคหมดเลย”
ผมถามกลับว่า “แล้วครั้งสุดท้ายที่คุยกันจริงๆ แบบไม่ใช่เรื่องงาน คือเมื่อไหร่ครับ?”
เขานิ่งไปสักพัก แล้วบอกว่า “ก็… เวลาคุยกัน ก็คุยแต่เรื่องงานก็พอแล้ว ไม่ใช่หรือ”
ระบบบอกได้บางอย่าง แต่ไม่ได้บอกทุกอย่าง
องค์กรยุคปัจจุบันมีเครื่องมือในการบริหารคนมากขึ้นกว่าเดิมมาก ตั้งแต่ระบบประเมินผลงาน แผนการพัฒนาศักยภาพ การสำรวจความผูกพัน ไปจนถึงการวิเคราะห์ข้อมูลพนักงานที่ช่วยให้ผู้บริหารมองเห็นภาพรวมได้ละเอียดขึ้น
เครื่องมือเหล่านี้มีประโยชน์ครับ แต่ปัญหาจะเริ่มเกิดขึ้นเมื่อผู้นำเริ่มเชื่อว่าข้อมูลทั้งหมดนั้นคือตัวตนทั้งหมดของคนคนหนึ่ง
คะแนนผลงานบอกได้บางอย่าง แต่ไม่ได้บอกว่าเขากำลังเหนื่อยกับอะไรอยู่ ผลการประเมินศักยภาพบอกได้ว่าองค์กรมองเขาอย่างไร แต่ไม่ได้บอกว่าเส้นทางชีวิตของเขาเป็นอย่างไร และ Dashboard แม้จะช่วยให้ผู้บริหารเห็นภาพรวมได้เร็วขึ้น แต่ถ้าใช้ไม่ระวัง ก็อาจทำให้ลืมมองตาคนที่อยู่ตรงหน้า
มนุษย์ซับซ้อนกว่าตัวเลข
สิ่งที่ผมพบบ่อยมากในการทำงานกับองค์กรต่างๆ คือการที่ระบบตัดสินคนเร็วเกินไปจากข้อมูลที่มีอยู่เพียงบางส่วน ใครคะแนนไม่ดีก็ถูกตีความว่าไม่เก่ง ใครไม่พูดในที่ประชุมก็ถูกตีความว่าไม่มีภาวะผู้นำ ใครผลงานตกลงก็ถูกตีความว่าหมดแรงจูงใจ ทั้งที่ความจริงแล้วมนุษย์ซับซ้อนกว่านั้นมาก
▸ บางคนเงียบ เพราะเขากำลังฟังอย่างตั้งใจ
▸ บางคนไม่แสดงออก เพราะยังไม่รู้สึกว่ามีพื้นที่ปลอดภัยพอ
▸ บางคนผลงานตกลง เพราะกำลังเผชิญเรื่องหนักในชีวิต
▸ บางคนไม่ได้โดดเด่นในสายตาองค์กร เพราะระบบไม่เคยถูกออกแบบมาให้มองเห็นคุณค่าบางอย่างที่เขาสร้างขึ้น
นี่คือสิ่งที่ระบบอย่างเดียวตอบไม่ได้ แต่ผู้นำที่มองเห็นความเป็นมนุษย์จะเริ่มตั้งคำถามที่ลึกกว่า ไม่ถามแค่ว่า “ทำไมคนนี้ผลงานตก” แต่ถามว่า “เกิดอะไรขึ้นกับเขา” ไม่ถามแค่ว่า “ทำไมคนนี้ไม่พร้อมเติบโต” แต่ถามว่า “เราเคยช่วยให้เขาเติบโตจริงๆ หรือยัง”
ความเป็นมนุษย์ไม่ได้แปลว่าใจอ่อน
ผู้นำที่มีความเป็นมนุษย์ไม่ได้แปลว่าเป็นผู้นำที่ไม่กล้าตัดสินใจ ไม่กล้าให้ feedback หรือยอมรับผลงานที่ไม่ได้มาตรฐาน
ตรงกันข้าม ผู้นำที่มีความเป็นมนุษย์อาจตั้งมาตรฐานสูงมากก็ได้ แต่ความแตกต่างคือเขาตั้งมาตรฐานสูงโดยไม่ทำให้คนรู้สึกว่าตนเองไร้ค่า เขากล้าพูดเรื่องยาก แต่พูดด้วยความเคารพ และเขากล้าตัดสินใจเรื่องคน แต่ไม่ลืมว่าทุกการตัดสินใจนั้นกระทบชีวิตและอนาคตของมนุษย์จริงๆ
องค์กรมักไม่ได้เสียคนในวันที่เขายื่นใบลาออก
สิ่งที่ผมเห็นซ้ำๆ คือองค์กรส่วนใหญ่ไม่ได้เสียคนดีในวันที่เขายื่นใบลาออก แต่เสียเขาไปตั้งแต่วันที่เขาเริ่มรู้สึกว่าอยู่ไปก็ไม่มีใครเห็นคุณค่าในตัวเขา
คนไม่ได้หมดไฟในวันเดียว แต่หมดไฟจากการถูกมองข้ามซ้ำ ๆ จากการพยายามแล้วไม่มีใครเห็น และจากการอยู่ในระบบที่วัดผลบางอย่างได้ดี แต่กลับไม่เคยมองเห็นคุณค่าบางอย่างที่สำคัญไม่แพ้กัน
เรายังมองเห็นคนเป็นคนอยู่หรือเปล่า
ในยุคที่องค์กรพูดถึง AI, ระบบอัตโนมัติ, ประสิทธิภาพ และตัวเลขมากขึ้นเรื่อยๆ บางทีสิ่งที่องค์กรต้องไม่ลืมถามตัวเองคือ เรายังมองเห็นคนเป็นคนอยู่หรือเปล่า เพราะสุดท้ายแล้ว องค์กรไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยระบบเพียงอย่างเดียว แต่ขับเคลื่อนด้วยมนุษย์ที่มีความหวัง มีความกลัว มีความเหนื่อย มีความฝัน และมีหัวใจ
“คำถามสำคัญขององค์กรยุคนี้ไม่ใช่แค่ว่า เรามีคนเก่งพอหรือยัง แต่คือ เรามีผู้นำที่มองเห็นความเป็นมนุษย์ของคนมากพอหรือยังครับ?”
โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting
ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร: Think People Consulting
Prakal's Blog: HR Knowledge Community 