⬛ HR Insight

อย่าทิ้งรากเพราะหลงแสง: ระบบ HR พื้นฐานที่ยังสำคัญในยุค AI

“AI ต้องการข้อมูลที่ดี และข้อมูลที่ดีมาจากระบบที่ดี — ถ้าระบบพื้นฐานยังไม่มี ก็ไม่มีอะไรให้ AI เรียนรู้”

---

ช่วงนี้ไปไหนก็ได้ยินแต่คำว่า AI, Automation, People Analytics, Digital Transformation

สัมมนา HR ก็พูดเรื่อง AI บทความ HR ก็พูดเรื่อง AI แม้แต่ที่ประชุมผู้บริหาร ก็มีสไลด์ AI ไม่ต่ำกว่าครึ่ง

ผมไม่ได้ค้าน AI นะครับ ผมใช้ AI ทุกวัน และเชื่อว่ามันเปลี่ยนโลกการทำงาน HR อย่างมีนัยสำคัญจริง ๆ

แต่มีสิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตเห็นมากขึ้นเรื่อย ๆ ในองค์กรหลายแห่งที่ผมเข้าไปทำงานด้วย

นี่คือปัญหาที่ผมอยากพูดถึงวันนี้

---

รากฐานที่ยังไม่เคยเก่า

ระบบ HR มีรากฐานที่ผ่านการพิสูจน์มาหลายสิบปีแล้วว่าได้ผล ไม่ใช่เพราะมันเก่า แต่เพราะมันตอบโจทย์ความเป็นมนุษย์ ซึ่ง AI ยังเปลี่ยนแปลงไม่ได้

ระบบพื้นฐาน 5 ระบบที่ผมอยากให้ทุกองค์กรหันมามองให้จริงจัง คือ

---

1. ระบบการสรรหาและคัดเลือก (Recruitment & Selection)

ฟังดูพื้นฐานมาก แต่ลองถามตัวเองดูว่า

ถ้ายังไม่มีสิ่งเหล่านี้ การนำ AI มา Screen CV จะได้ผลลัพธ์อย่างไร ในเมื่อเราเองยังไม่รู้ว่ากำลังหาคนแบบไหน?

AI ช่วยให้กระบวนการที่ ดีอยู่แล้ว เร็วขึ้นและดีขึ้น แต่ถ้ากระบวนการยังไม่ดี AI จะช่วยได้แค่ทำให้ ความผิดพลาดเกิดขึ้นเร็วกว่าเดิม

---

2. ระบบการพัฒนาพนักงาน (Learning & Development)

ยุคนี้มีคำว่า Upskilling, Reskilling, Learning in the Flow of Work พูดกันทุกเวที

แต่ก่อนที่จะพูดถึงสิ่งเหล่านี้ ขอถามง่าย ๆ ก่อนว่า

ถ้ายังไม่มีแม้แต่ IDP ที่เป็นระบบ การลงทุนซื้อ Learning Platform ราคาแพงก็คือการซื้อกล่องสวยงามโดยที่ยังไม่รู้ว่าจะใส่อะไรลงไปข้างใน

---

3. ระบบการบริหารค่าตอบแทนและสวัสดิการ (Compensation & Benefits)

นี่คือระบบที่ผมพบว่าถูกละเลยมากที่สุดในองค์กรขนาดกลางของไทย

ระบบค่าตอบแทนที่ดีไม่ใช่แค่การ “จ่ายมาก” แต่คือการจ่าย อย่างยุติธรรม โปร่งใส และสอดคล้องกับตลาด

Job Grading, Pay Structure, Market Benchmarking, Total Reward Statement สิ่งเหล่านี้ยังจำเป็นอยู่ ไม่ว่า AI จะเก่งแค่ไหน

---

4. ระบบการบริหารผลงาน (Performance Management)

Performance Management คือระบบที่ถูกด่ามากที่สุดในวงการ HR โลก

ดราม่าเรื่อง “ยกเลิก Annual Review” เกิดขึ้นมาหลายปีแล้ว มีองค์กรใหญ่ระดับโลกบางแห่งประกาศยกเลิก Rating แล้วก็ขอคืนกลับมา

แต่สิ่งที่ผมสังเกตเห็นจากการทำงานจริงคือ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “ระบบ” แต่อยู่ที่ การนำไปใช้

องค์กรที่ล้มเหลวในการบริหารผลงาน ส่วนใหญ่ไม่ได้ล้มเหลวเพราะระบบไม่ดี แต่เพราะ

ระบบ Performance Management ที่ดีไม่ได้ต้องการ AI มาช่วยในระยะแรก สิ่งที่ต้องการคือ วัฒนธรรมของการ Feedback ที่ซื่อสัตย์และสม่ำเสมอ — และนั่นเป็นเรื่องของคน ไม่ใช่เทคโนโลยี

---

5. ระบบการสร้างความผูกพัน (Employee Engagement)

ผมชอบมองระบบนี้เป็นระบบ “ฟัง” มากกว่าระบบ “จัด”

หลายองค์กรเข้าใจว่าการสร้าง Engagement คือการจัดกิจกรรม Party จัด Team Building ฉลองวันเกิด ตกแต่ง Office ให้สวย

สิ่งเหล่านั้นไม่ใช่เรื่องเสียหาย แต่ถ้าพนักงานยังรู้สึกว่า ไม่มีใครรับฟัง ไม่ได้รับการพัฒนา รู้สึกไม่ยุติธรรม กิจกรรมเหล่านั้นก็เป็นแค่ยาแก้ปวดชั่วคราว

ระบบ Engagement ที่จริงจังต้องมี

---

แล้ว AI เข้ามาตรงไหน?

ผมไม่ได้บอกให้ปฏิเสธ AI ผมบอกว่า ลำดับความสำคัญต้องถูกต้อง

AI เป็นเครื่องมือที่ทรงพลังมาก แต่มันทำงานได้ดีที่สุดเมื่อ ระบบพื้นฐานแข็งแกร่งแล้ว

AI ต้องการข้อมูลที่ดี และข้อมูลที่ดีมาจากระบบที่ดี

ถ้าระบบพื้นฐานยังไม่มี ก็ไม่มีอะไรให้ AI เรียนรู้ ไม่มีอะไรให้ AI วิเคราะห์

---

โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting