⬛ ความคิดเห็น

เครดิตคุณธรรม — เรากำลังสอนเด็กให้ทำดี หรือสอนให้เก่งเรื่องบริหารภาพลักษณ์?

“ความดีที่หลายคนทำ มันไม่มี QR code ให้สแกน ไม่มีรูปหมู่ให้โพสต์ และบางครั้งไม่มีใครปรบมือให้ด้วยซ้ำ แต่นี่คือความดีที่ควรปลูกฝังมากที่สุด”

---

ช่วงนี้เห็นข่าวเรื่อง “เครดิตคุณธรรม” และเห็นโพสของพี่ต้น ปฐม อินทโรดม เกี่ยวกับเรื่องนี้แล้วก็คันไม้คันมืออยากบ่นให้อ่านกันบ้าง

ไม่ใช่เพราะไม่เห็นด้วยกับการส่งเสริมคุณธรรมนะครับ ตรงกันข้ามเลย ผมคิดว่าเด็กควรได้รับการปลูกฝังเรื่องความดี ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ และการอยู่ร่วมกับคนอื่นมากกว่านี้ด้วยซ้ำ

แต่คำถามคือ

---

จากเดิมเราเคยบอกเด็กว่า

สุภาษิตไทย ปิดทองหลังพระ ก็ยังเอามาใช้สอนได้

แต่ต่อไปอาจต้องเปลี่ยนเป็น

อาจจะฟังดูประชดจิกกัดไปหน่อย แต่มันก็น่าคิด เพราะทันทีที่ความดีถูกผูกกับแต้ม แรงจูงใจของการทำความดีอาจค่อยๆ เปลี่ยนไป

---

เด็กอาจไม่ได้ช่วยเพื่อนเพราะเห็นว่าเพื่อนลำบาก แต่อาจเริ่มถามว่า

เด็กอาจไม่ได้ไปจิตอาสาเพราะอยากช่วยเหลือสังคมจริงๆ แต่อาจเริ่มคิดว่า

เด็กอาจไม่ได้เก็บขยะเพราะอยากให้โรงเรียนสะอาด แต่อาจมองหาครูที่อยู่ใกล้ๆ ก่อน แล้วบอกครูว่า

แล้วเราก็อาจได้เด็กที่ “ทำดีเก่ง” มากขึ้น แต่ไม่แน่ใจว่า เขา “เป็นคนดีขึ้น” จริงหรือเปล่า

---

เพราะความดีกับคะแนน มันไม่ใช่สิ่งเดียวกันเสมอไป

คะแนนอาจบอกได้ว่าเด็กเข้าร่วมกิจกรรมอะไร แต่คะแนนบอกไม่ได้ว่าเด็กทำด้วยใจแบบไหน

คะแนนอาจบอกได้ว่าเด็กไปจิตอาสากี่ชั่วโมง แต่คะแนนบอกไม่ได้ว่า ในวันที่ไม่มีใครเห็น เด็กคนนั้นเลือกทำสิ่งที่ถูกต้องหรือเปล่า

ความซื่อสัตย์หลายครั้งเกิดขึ้นแบบเงียบๆ เช่น ตอนที่เรามีโอกาสโกง แต่เลือกไม่โกง

ความเมตตาหลายครั้งเกิดจากความรู้สึกอยากช่วยจริงๆ แต่ถ้าระบบออกแบบไม่ดี วันหนึ่งเด็กอาจเริ่มมองหาก่อนว่า

---

ความดีที่หลายคนทำ มันไม่มี QR code ให้สแกน ไม่มีรูปหมู่ให้โพสต์ ไม่มีใบประกาศให้ชื่นชม และบางครั้งไม่มีใครปรบมือให้ด้วยซ้ำ

แต่นี่คือความดีที่ควรปลูกฝังมากที่สุด

---

แน่นอนครับ การมีระบบติดตามพฤติกรรมดีๆ อาจช่วยกระตุ้นเด็กบางกลุ่มได้จริง แต่ถ้าออกแบบไม่ดี มันอาจสอนเด็กให้เก่งเรื่อง “บริหารภาพลักษณ์ทางคุณธรรม” มากกว่าสอนให้เขามีคุณธรรมจริงๆ

เด็กอาจเรียนรู้ว่า ความดีที่ไม่มีหลักฐาน คือความดีที่ไม่มีมูลค่า

เด็กอาจเรียนรู้ว่า ทำดีต้องมีคนเห็น ทำดีต้องมีคะแนน ทำดีต้องมีสิทธิประโยชน์ตามมา

โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting