บทความ · Mindfulness · นิทานสอนใจ
⬛ นิทานสอนใจ
ถ้วยที่งดงามที่สุด
“ถ้วยชาที่งดงามเพียงใด หากไม่มีที่ว่างอยู่ภายใน ก็คงใช้ดื่มชาไม่ได้”
เคยคิดกันไหมครับว่า บางครั้งสิ่งที่มีคุณค่ามากที่สุดในชีวิต อาจไม่ใช่สิ่งที่เรามีอยู่ แต่กลับเป็นพื้นที่ว่างที่เราเหลือไว้ให้กับสิ่งอื่น
ผมนึกถึงคำสอนของเหลาจื่อในคัมภีร์เต๋าเต๋อจิง ที่กล่าวไว้ว่า
“ปั้นดินเหนียวขึ้นเป็นภาชนะ จากความว่างเปล่าของภาชนะนี้เอง คุณประโยชน์ของภาชนะก็เกิดขึ้น เราได้ใช้ประโยชน์จากความมี และได้คุณประโยชน์จากความว่าง”
มีนิทานเซนเรื่องหนึ่งที่ผมอยากนำมาเล่าให้ฟังครับ
ในหมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่ง มีช่างปั้นหม้อผู้มีฝีมือเป็นเลิศ ภาชนะที่เขาปั้นแต่ละใบล้วนงดงามจนผู้คนจากต่างเมืองเดินทางมาหาซื้อ
วันหนึ่ง ช่างปั้นหม้อได้ยินว่ามีพระเซนชรารูปหนึ่งอาศัยอยู่บนภูเขา ท่านเป็นผู้มีปัญญาลึกซึ้งและไม่เคยรับของขวัญจากผู้ใด
ช่างปั้นหม้อจึงตั้งใจปั้นถ้วยชาที่งดงามที่สุดในชีวิตเพื่อถวายพระรูปนั้น
เขาใช้เวลาถึงสามเดือน คัดเลือกดินที่ดีที่สุด ปั้นด้วยความประณีต และเคลือบด้วยสีที่งดงามราวกับหยก
เมื่อเสร็จแล้ว เขาก็นำถ้วยขึ้นไปถวายพระชรา
พระรับถ้วยมาพิจารณาอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะกล่าวว่า
“ถ้วยใบนี้งดงามจริง ๆ”
ช่างปั้นหม้อยิ้มด้วยความภูมิใจ
“ข้าพเจ้าใช้เวลาสามเดือนเต็มกว่าจะปั้นได้งดงามเช่นนี้”
พระชราพยักหน้า แล้วถามว่า
“เจ้าคิดว่าสิ่งใดในถ้วยใบนี้มีค่าที่สุด”
“ย่อมเป็นเนื้อดิน รูปทรง และฝีมือการปั้นขอรับ”
พระชราไม่ตอบ ท่านหยิบก้อนหินเล็ก ๆ ที่วางอยู่ข้างทางมาใส่ลงในถ้วยจนเต็ม
แล้วถามว่า
“ตอนนี้ถ้วยใบนี้ใช้ดื่มชาได้หรือไม่”
“ไม่ได้ขอรับ”
“เหตุใดเล่า”
“เพราะมันเต็มไปด้วยก้อนหิน”
พระชราจึงเทก้อนหินออก แล้วรินชาร้อนลงไปในถ้วย ส่งให้ช่างปั้นหม้อ
“แล้วตอนนี้เล่า”
“ดื่มชาได้แล้วขอรับ”
พระชรายิ้ม
“เจ้าทุ่มเทเวลาสามเดือนเพื่อสร้างสิ่งที่อยู่รอบถ้วย แต่สิ่งที่ทำให้ถ้วยมีประโยชน์ กลับเป็นส่วนที่เจ้าไม่ได้ใส่อะไรลงไปเลย”
ช่างปั้นหม้อนิ่งไป
พระชราจิบชาอีกครั้ง ก่อนกล่าวเบา ๆ ว่า
“คนเราก็เช่นกัน บางคนใช้เวลาทั้งชีวิตสะสมความรู้ ชื่อเสียง ทรัพย์สิน และความสำเร็จ จนไม่มีที่ว่างเหลือให้สิ่งใดอีก”
ช่างปั้นหม้อก้มมองถ้วยที่ตนเองสร้างขึ้น
เป็นครั้งแรกที่เขาไม่ได้มองลวดลายอันงดงามของมัน
แต่กลับมองเข้าไปในความว่างภายในถ้วย
และเพิ่งเข้าใจว่า ตลอดสามเดือนที่ผ่านมา เขาตั้งใจสร้างผนังถ้วยอย่างดีที่สุด
โดยไม่เคยนึกขอบคุณความว่างที่อยู่ข้างในเลย
ข้อคิดจากนิทาน
ผมคิดว่านิทานเรื่องนี้ให้ข้อคิดที่น่าสนใจเกี่ยวกับการใช้ชีวิตของเราครับ
คนเรามักให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีอยู่ ยิ่งมีมากก็ยิ่งรู้สึกว่าชีวิตประสบความสำเร็จ เราพยายามสะสมความรู้ ประสบการณ์ ทรัพย์สิน ตำแหน่งหน้าที่ และความสำเร็จต่าง ๆ โดยหวังว่าสิ่งเหล่านี้จะทำให้ชีวิตมีคุณค่ามากขึ้น
ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องผิดอะไร เพราะสิ่งเหล่านี้ล้วนมีประโยชน์ในตัวของมันเอง
แต่บางครั้งเราก็มัวแต่เติมสิ่งต่าง ๆ เข้ามาในชีวิต จนลืมถามตัวเองว่า เรายังมีพื้นที่ว่างเหลืออยู่บ้างหรือเปล่า
มีเวลาว่างพอที่จะอยู่กับคนที่เรารักไหม มีใจที่ว่างพอจะรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่างจากตัวเองหรือไม่ หรือแม้แต่มีพื้นที่ในชีวิตให้กับความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ไม่จำเป็นต้องแลกมาด้วยความสำเร็จอะไรเลย
ถ้วยชาที่งดงามเพียงใด หากไม่มีที่ว่างอยู่ภายใน ก็คงใช้ดื่มชาไม่ได้
ชีวิตคนเราก็คงไม่ต่างกันนัก
เราไม่จำเป็นต้องละทิ้งทุกสิ่งที่มีอยู่เพื่อแสวงหาความว่าง เพราะเนื้อดินกับความว่างต่างก็ทำให้ถ้วยเป็นถ้วยขึ้นมาได้
เพียงแต่อย่ามัวแต่เติมชีวิตให้เต็มเสียจนไม่มีที่ว่างเหลือให้เราได้ใช้ชีวิตจริง ๆ
โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting
ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร: Think People Consulting
ใส่ความเห็น