อย่าเพิ่งพูดถึง ความยั่งยืน ถ้าบริษัทยังมี ระบบประเมินผลงานแบบนี้

ผมสังเกตเห็นว่าช่วงนี้หลายบริษัทหันมาให้ความสำคัญกับคำว่า “ความยั่งยืน” (Sustainability) กันอย่างจริงจัง มีการตั้งคณะกรรมการ มีการออกรายงาน CSR ที่สวยหรู มีการปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

แต่เดี๋ยวก่อนครับ…

คุณกำลังพยายามสร้างความยั่งยืนขององค์กรจากภายนอก โดยละเลยการลงทุนที่สำคัญที่สุดภายในอยู่หรือเปล่า?

ความยั่งยืนที่แท้จริงไม่ได้วัดกันที่จำนวนต้นไม้ที่คุณปลูก หรือการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์เพียงอย่างเดียว แต่วัดกันที่ความสามารถขององค์กรในการ รักษาและพัฒนาบุคลากรที่เก่งกาจและมีคุณค่า เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนธุรกิจต่อไปได้ในทุกสภาวะ

ถ้าองค์กรของคุณยังคงใช้ ระบบประเมินผลงานที่บิดเบี้ยวและไม่เป็นธรรม บอกเลยว่าต่อให้คุณลดขยะได้ 100% ธุรกิจของคุณก็ยังคงไม่ยั่งยืนอยู่ดี

3 พิษร้ายของระบบประเมินผลงาน ที่ทำลายความยั่งยืนขององค์กร

ระบบประเมินผลงาน (Performance Appraisal) ที่แย่ ไม่ได้แค่ทำให้พนักงานไม่พอใจ แต่มันคือ ยาพิษที่ฆ่าความเชื่อมั่นและความสามารถในการแข่งขัน ขององค์กรในระยะยาว นี่คือ 3 ตัวอย่างระบบที่ต้องรีบกำจัด:

1. ประเมินด้วย “ความรู้สึก” เหนือ “ข้อมูล”

• ปัญหาคืออะไร? การประเมินที่อิงตามความรู้สึกส่วนตัว (Gut Feeling) ของหัวหน้า การวัดผลที่ไม่ชัดเจน การตัดสินใจว่าใครจะได้ A หรือ B โดยไม่มีหลักฐานที่เป็นรูปธรรมมารองรับ
• ทำลายความยั่งยืนอย่างไร? เมื่อพนักงานรู้สึกว่าการทำงานหนักและความสำเร็จไม่ได้ถูกวัดผลอย่างเป็นกลาง ความทุ่มเทก็จะลดลง พนักงานที่เก่งจริง ๆ จะมองว่า “ทำงานดีก็เท่านั้น” และเริ่มมองหาโอกาสในบริษัทที่ให้ความยุติธรรมมากกว่า

2. ระบบที่บังคับให้ “คนเก่ง” ต้องออกจากองค์กรไป

• ปัญหาคืออะไร? การประเมินผลงานที่ไม่สามารถแยกแยะคนเก่งได้ ทำให้พนักงานที่ไม่มีผลงาน กับพนักงานเก่ง ๆ ได้ผลงานพอ ๆ กัน ซึ่งสุดท้าย คนเก่ง กับคนไม่เก่ง ก็ได้รางวัลผลงานไม่แตกต่างกันอยู่ดี
• ทำลายความยั่งยืนอย่างไร? ในโลกที่ทุกบริษัทต้องการคนเก่ง ระบบประเมินที่ส่งสัญญาณว่า “คนเก่ง กับคน Deadwood ก็ได้รางวัลพอ ๆ กัน” จะบีบให้พนักงานคุณภาพดี ต้องหาที่ยืนใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพนักงานที่มีทางเลือก ผลลัพธ์คือ Talent Drain องค์กรจะสูญเสียความรู้ความสามารถหลักไปอย่างต่อเนื่อง นี่คือการกัดกร่อนรากฐานของธุรกิจอย่างแท้จริง

3. มองย้อนหลังแค่ “ผลลัพธ์” โดยไม่สนใจ “การพัฒนา”

• ปัญหาคืออะไร? ระบบประเมินที่เน้นการตัดสิน (Judgmental) ว่าคุณทำได้หรือไม่ได้ในอดีต (Past Performance) โดยไม่ได้มีการให้ Feedback หรือวางแผนการพัฒนาอย่างเป็นระบบ (Future Development)
• ทำลายความยั่งยืนอย่างไร? องค์กรจะขาดความสามารถในการปรับตัว การเรียนรู้ถูกแช่แข็ง พนักงานไม่รู้ว่าจะต้องพัฒนาทักษะอะไรเพื่อรับมือกับอนาคตที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว คุณจะมีความยั่งยืนได้อย่างไร ถ้าบุคลากรของคุณไม่มีทักษะที่จำเป็นสำหรับความท้าทายในปีหน้า?

การแก้ไขปัญหาระบบประเมินผลงานถือเป็นการลงทุนใน เสาหลักด้านบุคลากร (Human Capital) ซึ่งเป็นรากฐานของความยั่งยืนทั้งหมด

ถ้าบริษัทต้องการไปต่อในระยะยาว (Sustainable) ต้องสร้างสิ่งเหล่านี้ก่อน

1. ความโปร่งใส (Transparency): ตัวชี้วัดผลงานต้องชัดเจนและเป็นที่ยอมรับตั้งแต่ต้น ไม่ใช่การตั้งขึ้นมาทีหลัง
2. ความเป็นธรรม (Fairness): การประเมินต้องอิงตามข้อมูลจริง ไม่ใช่ความรู้สึกส่วนตัว ต้องมีกลไกตรวจสอบความลำเอียง
3. การมุ่งเน้นการเติบโต (Growth Focus): เปลี่ยนจากการ “ตัดสิน” เป็นการ “โค้ช” ใช้ระบบประเมินเป็นเครื่องมือในการวางแผนพัฒนาบุคลากรให้เก่งขึ้นในอนาคต

จำไว้ว่า ถ้าคนเก่งพากันออกจากองค์กรไปหมด เพราะพวกเขาไม่เชื่อมั่นในความยุติธรรมของระบบที่คุณใช้ ต่อให้คุณมีกลยุทธ์ที่ยอดเยี่ยมแค่ไหน องค์กรก็ไม่มีทางยั่งยืนได้เลย เพราะคนที่ทำตามกลยุทธ์นั้นไม่อยู่กับคุณแล้ว!

ได้เวลาทบทวนแล้วหรือยังครับ ว่าระบบประเมินผลงานของคุณกำลัง “สร้าง” หรือ “ทำลาย” ความยั่งยืน?