นิทานสอนใจ น้ำในถ้วยที่ไม่เคยนิ่ง

บทความ · Mindfulness · นิทานสอนใจ

⬛ นิทานสอนใจ

น้ำในถ้วยที่ไม่เคยนิ่ง

“เหมือนน้ำในถ้วยที่ยิ่งคนก็ยิ่งไม่นิ่ง”


เคยเป็นกันไหมครับ บางวันไม่ได้มีเรื่องเดือดร้อนอะไรเป็นพิเศษ แต่ในหัวกลับมีเรื่องให้คิดไม่หยุด เรื่องเก่าที่ผ่านไปแล้วก็ยังเอากลับมาคิด เรื่องที่ยังมาไม่ถึงก็กังวลล่วงหน้า บางครั้งแค่คำพูดของใครบางคนก็ทำให้เราเก็บมาคิดซ้ำไปซ้ำมาได้ทั้งวัน

หลายคนพยายามหาวิธีทำให้ตัวเองหยุดคิด แต่ยิ่งพยายามกลับยิ่งฟุ้งซ่านเข้าไปใหญ่

ผมนึกถึงนิทานเซนเรื่องหนึ่งที่สะท้อนเรื่องนี้ได้ดี เลยอยากนำมาเล่าให้ฟังครับ


น้ำในถ้วยที่ไม่เคยนิ่ง

ชายหนุ่มผู้หนึ่งเดินทางขึ้นภูเขาเพื่อขอคำแนะนำจากพระเซนชรา

“ท่านอาจารย์ ข้าไม่มีความสุขเลย ทั้งที่ชีวิตก็ไม่ได้ลำบากอะไรนัก ข้ามีบ้าน มีงาน มีครอบครัว แต่ในหัวกลับมีเรื่องให้คิดอยู่ตลอดเวลา”

“เรื่องอะไรบ้างเล่า” พระชราถาม

“ข้ากังวลเรื่องงาน กลัวว่าจะทำผิดพลาด คิดถึงเรื่องที่เคยทำไม่ดีในอดีต บางครั้งก็โกรธคนที่พูดไม่เข้าหู ข้าอยากหยุดคิด แต่ยิ่งพยายามหยุด ความคิดก็ยิ่งมากขึ้น”

พระชราฟังอย่างสงบ ก่อนจะหยิบถ้วยดินเผามาใส่น้ำ แล้ววางลงตรงหน้าชายหนุ่ม

“เจ้าลองมองเงาของตัวเองในน้ำดูสิ”

ชายหนุ่มก้มลงมอง แต่พระชรากลับใช้ช้อนคนน้ำจนหมุนวน

“เห็นหรือไม่” พระถาม

“ไม่เห็นขอรับ น้ำกำลังหมุนอยู่”

พระชรายังคงคนน้ำต่อไป

“ท่านอาจารย์ หากท่านยังคนน้ำอยู่เช่นนี้ ข้าก็คงไม่มีวันเห็นเงาตัวเอง”

พระชราจึงหยุดมือ แล้วถามว่า

“ถ้าเช่นนั้น เจ้าจะทำอย่างไร”

“ก็ต้องรอให้น้ำนิ่งก่อนขอรับ”

“แล้วเจ้าจะทำให้น้ำนิ่งเร็วขึ้นได้อย่างไร”

ชายหนุ่มคิดอยู่ครู่หนึ่ง

“คงทำอะไรไม่ได้ ต้องปล่อยให้มันนิ่งเอง”

พระชรายิ้ม แล้วทั้งสองก็นั่งเงียบ ๆ อยู่พักหนึ่ง

ไม่นานนัก ผิวน้ำก็ค่อย ๆ สงบลง ชายหนุ่มก้มมองอีกครั้ง คราวนี้เขาเห็นใบหน้าของตนเองสะท้อนอยู่ในถ้วยอย่างชัดเจน

พระชราจึงถามว่า

“เมื่อครู่เจ้าพยายามทำให้น้ำนิ่งหรือไม่”

“ไม่ได้พยายามขอรับ ข้าเพียงปล่อยมันไว้เฉย ๆ”

“แล้วเหตุใดเวลามีความคิดมากมายอยู่ในหัว เจ้าจึงพยายามเข้าไปจัดการกับมันทุกเรื่องเล่า”

ชายหนุ่มนิ่งไป

พระชรากล่าวต่อ

“เจ้ากังวลเรื่องพรุ่งนี้ ก็พยายามคิดหาทางป้องกันทุกอย่าง พอนึกถึงเรื่องเมื่อวาน ก็อยากกลับไปแก้ไข พอโกรธใครสักคน ก็คิดซ้ำไปซ้ำมาว่าเขาไม่ควรทำเช่นนั้น”

“แล้วข้าควรทำอย่างไรขอรับ”

“เรื่องใดที่ต้องทำ ก็ทำเมื่อถึงเวลาที่ควรทำ เรื่องใดที่ผ่านไปแล้ว ก็ปล่อยให้มันผ่านไป ส่วนความคิดที่เกิดขึ้นในหัวนั้น เจ้าไม่จำเป็นต้องตามมันไปทุกเรื่อง”

ชายหนุ่มก้มมองถ้วยน้ำอีกครั้ง ก่อนจะถามขึ้นเบา ๆ

“ท่านอาจารย์ แล้วข้าจะทำอย่างไรไม่ให้ความคิดเหล่านั้นกลับมาอีก”

พระชราหัวเราะ

“เจ้ากำลังหยิบช้อนขึ้นมาคนน้ำอีกแล้ว”

ชายหนุ่มชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนจะหัวเราะออกมาเป็นครั้งแรกในรอบหลายวัน

เขาวางถ้วยน้ำลง แล้วนั่งมองภูเขาที่อยู่เบื้องหน้า

เป็นครั้งแรกที่เขาไม่ได้พยายามคิดหาคำตอบให้กับทุกเรื่องในชีวิต


ข้อคิดจากนิทาน

ในชีวิตจริง เรามีเรื่องให้คิดมากมายครับ ทั้งเรื่องงาน เรื่องครอบครัว เรื่องเงิน เรื่องอนาคต และเรื่องราวในอดีตที่บางครั้งก็ยังติดอยู่ในใจ

บางเรื่องเราจำเป็นต้องคิดเพื่อหาทางแก้ไข แต่บางเรื่อง ต่อให้คิดอีกกี่รอบก็ไม่ได้ทำให้อะไรดีขึ้น โดยเฉพาะเรื่องที่ผ่านไปแล้ว หรือเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้นและอยู่นอกเหนือการควบคุมของเรา

ปัญหาคือ เรามักแยกสองเรื่องนี้ออกจากกันไม่ค่อยได้ พอมีความคิดอะไรเกิดขึ้น ก็เผลอเข้าไปคิดต่อ เติมเรื่องราวเข้าไปอีก จนเรื่องเล็ก ๆ กลายเป็นเรื่องใหญ่ในหัวของเราเอง

ยิ่งไปกว่านั้น บางคนพอรู้ตัวว่ากำลังฟุ้งซ่าน ก็ยิ่งพยายามบังคับตัวเองให้หยุดคิด พอหยุดไม่ได้ก็หงุดหงิดกับตัวเอง กลายเป็นว่าความพยายามที่จะทำให้ใจสงบ กลับทำให้ใจวุ่นวายมากกว่าเดิม

เหมือนน้ำในถ้วยที่ยิ่งคนก็ยิ่งไม่นิ่ง

ผมคิดว่าการปล่อยวางไม่ได้หมายถึงการไม่รับผิดชอบต่อปัญหา หรือปล่อยให้ทุกอย่างเป็นไปตามยถากรรม แต่หมายถึงการรู้ว่าเรื่องไหนควรลงมือทำ เรื่องไหนควรหยุดคิด และเรื่องไหนควรปล่อยให้ผ่านไป

เราไม่จำเป็นต้องทำให้ความคิดทุกอย่างหายไปจากหัว เพราะคงไม่มีใครทำเช่นนั้นได้ตลอดเวลา

เพียงแค่รู้ทันว่าเรากำลังคิดอะไรอยู่ และไม่จำเป็นต้องตามความคิดนั้นไปทุกครั้ง ก็น่าจะช่วยให้ใจเราสงบขึ้นได้บ้างแล้ว

บางครั้งความสงบที่เราตามหา อาจไม่ได้เกิดจากการหาคำตอบให้ครบทุกเรื่อง แต่เกิดจากการยอมวางช้อนที่กำลังคนน้ำอยู่ในมือของเราเอง

โดย ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร | ที่ปรึกษาด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล | Think People Consulting

ใส่ความเห็น

บลอกที่ WordPress.com .

ขึ้น ↑