จะรู้ได้อย่างไรว่าระบบบริหารเงินเดือนเริ่มมีปัญหา

มีท่านผู้อ่านได้สอบถามมาว่า เราจะรู้ได้อย่างไรว่าระบบบริหารเงินเดือนของบริษัทเรานั้นมีปัญหาหรือไม่ และต้องปรับปรุง หรือต้องวางระบบใหม่หรือไม่ จริงๆ เรื่องของระบบบริหารเงินเดือนนั้น มันเป็นเรื่องของผลประโยชน์ของพนักงาน และเมื่อเป็นผลประโยชน์ มันก็จะทำให้พนักงานเกิดความรู้สึกที่รุนแรง เมื่อมีการเปรียบเทียบกันเกิดขึ้น

ปกตินั้นพนักงานย่อมจะมีความคาดหวังในเรื่องของเงินเดือนและสวัสดิการอยู่แล้ว และเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมากๆ เลยทีเดียว แรกเริ่มเลยพนักงานมาสมัครงาน และตกลงเรื่องเงินเดือนกันเรียบเร้อย ก็เป็นที่พอใจของทั้งสองฝ่าย ก็เริ่มงานกันไป แต่เมื่อมีเพื่อนร่วมงานคนใหม่เข้ามา และถ้าบังเอิญว่าเขารู้เงินเดือนของกันและกัน สิ่งที่จะเกิดขึ้นก็คือ ถ้าคนแรกรู้ว่าคนที่เข้ามาใหม่ ซึ่งทำงานตำแหน่งเดียวกัน นั่งโต๊ะติดกันนั้น ได้รับเงินเดือนมากกว่าเขา สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมาก็คือ ความรู้สึกไม่อยากทำงาน แรงจูงใจหายหมด และจะเริ่มรู้สึกว่าบริษัทปฏิบัติต่อเขาอย่างไม่เป็นธรรม จริงมั้ยครับ

ดังนั้นระบบบริหารเงินเดือนจะต้องตอบโจทย์เรื่องของความเป็นธรรมให้ได้ และต้องเป็นความเป็นธรรมที่เกิดขึ้นอย่างโปร่งใสด้วยนะครับ ไม่ใช่แค่คิดว่า “ก็ไม่เห็นต้องไปบอกใครเลยว่าใครเงินเดือนเท่าไร เงินเดือนเป็นความลับอยู่แล้ว ไม่มีใครรู้หรอกว่าเราจ่ายใครอย่างไร และเท่าไร” จากประสบการณ์ที่ทำงานเรื่องของเงินเดือนมากว่า 15 ปี ผมบอกได้เลยครับ ว่า เงินเดือนเป็นความลับแค่ชื่อเท่านั้นแหละครับ พนักงานแต่ละคนเขารู้เงินเดือนกันทั้งนั้นแหละครับ (ส่วนใหญ่) ดังนั้นเรื่องของความเป็นธรรมจึงมีความสำคัญเป็นอย่างแรกเลยที่จะสร้างความรู้สึกที่ดีให้แก่พนักงานที่ทำงานอยู่ในบริษัท

ผมมีตัวช่วยให้พิจารณาว่าระบบบริหารเงินเดือนของบริษัทเรานั้นมีปัญหาหรือไม่ ลองพิจารณาไปตามนี้ดูนะครับ

• ถ้าบริษัทของเรามีพนักงานธุรการ หรือพนักงานขับรถ หรือพนักงานแม่บ้าน ที่มีเงินเดือนสูงมากๆ มากกว่าเจ้าหน้าที่วิชาชีพบางคนของเราแล้ว นี่คือปัญหาที่จะต้องรีบแก้ไขเลยนะครับ เพราะสิ่งนี้บ่งบอกให้เราเห็นว่าบริษัทไม่ได้จ่ายเงินเดือนอย่างเป็นธรรมตามคุณค่าของงาน ถ้าบริหารแบบนี้ต่อไป พนักงานจะรู้สึกไม่เป็นธรรมว่าทำไมงานที่ง่ายๆ แต่กลับได้เงินเดือนสูงกว่างานที่ยากกว่า

• เริ่มจ้างพนักงานใหม่วุฒิเดียวกัน ตำแหน่งงานเดียวกัน แต่ให้เงินเดือนไม่เท่ากัน แล้วแต่การต่อรอง หรือความชอบของหัวหน้างาน แบบนี้ก็ไม่ถูกครับ เพราะไม่นานหรอกครับ จะเกิดปัญหาตามมาอย่างแน่นอน เพราะพนักงานเข้ารู้เงินเดือนกันอยู่แล้ว หรือถึงแม้ไม่รู้ก็เถอะ มันแสดงให้เห็นว่าบริษัทไม่มีความเป็นธรรมในการจ่ายเงินเดือน ไม่มีหลักเกณฑ์ในการจ่ายเลย งานเหมือนกัน คุณสมบัติเดียวกันแต่เริ่มจ้างไม่เท่ากัน

• ไม่รู้ว่าควรจะเริ่มจ้างพนักงานที่มีประสบการณ์ในการทำงานแล้วเข้ามาทำงานกับบริษัทในอัตราเท่าไรดี เรื่องนี้จะเกิดขึ้นก็เมื่อบริษัทไม่มีโครงสร้างเงินเดือนที่ชัดเจน ทำให้การว่าจ้างพนักงานเป็นไปอย่างไม่มีระบบ และอาจจะเกิดปัญหาเรื่องของความเป็นธรรมในการจ่ายอีกด้วย เพราะไม่รู้ว่าคุณค่าของงานในตำแหน่งที่กำลังจะจ้างนั้นเป็นอย่างไร และควรเทียบเคียงกับตำแหน่งงานใดที่มีค่างานใกล้เคียงกัน

• หลับตาบริหารเงินเดือนพนักงาน โดยไม่ดูว่าตลาดเขาจ่ายกันอย่างไร เถ้าแก่บอกว่าให้เท่านี้ ก็ตามเถ้าแก่บอก ไม่ได้เทียบเลยว่าตลาดเขาจ่ายในอัตราเท่าไรในงานที่ใกล้เคียงกัน

• พนักงานที่มีผลงานดี ได้ขึ้นเงินเดือนน้อยกว่าพนักงานที่ผลงานไม่ดี เรื่องนี้อีกเรื่องครับ ที่แสดงให้เห็นถึงความไม่มีระบบในการบริหารการขึ้นเงินเดือน ถ้าระบบดี จะต้องแสดงให้เห็นได้อย่างชัดเจนว่า พนักงานที่ทำผลงานได้ดี และมีความสามารถ จะได้รับการขึ้นเงินเดือนในอัตราที่สูงกว่าพนักงานที่ทำงานผลงานแย่กว่า

• พนักงานเริ่มลาออกมากขึ้น โดยมีเรื่องของการบริหารเงินเดือนเป็นสาเหตุ บางครั้งเราอาจจะรู้สึกว่าเราจ่ายสูง แต่จริงๆ แล้วสูงไม่สูงนั้นไม่ใช่ประเด็นเลย ประเด็นก็คือ ความเป็นธรรมในการจ่ายมากกว่าครับ งานยากกว่า ผลงานดีกว่า แต่กลับได้เงินเดือนน้อยกว่าคนที่อยู่มานาน และสนิทสนมกับเจ้านายมากกว่า

ถ้าบริษัทของท่านมีปัญหาดังที่กล่าวมาแล้วอย่างน้อย 2 ข้อ ผมคิดว่าก็ควรจะมีการปรับปรุงระบบการจ่ายเงินเดือนใหม่ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมมากขึ้นแล้วล่ะครับ

มิฉะนั้นก็อาจจะมีผลต่อความรู้สึกพนักงาน และส่งผลต่อเรื่องของความผูกพันของพนักงานกับองค์กรอีกด้วยครับ