ผู้นำไม่อาจลบล้างพฤติกรรมแย่ ๆ ด้วยการทำดีชดเชยภายหลัง

การเป็นผู้นำที่มีพฤติกรรมไม่คงเส้นคงวา สลับไปมาระหว่างการใช้อำนาจเชิงลบ และการแสดงออกที่ดี เดี๋ยวดี เดี๋ยวร้าย แต่ร้ายมากกว่าดี ก่อให้เกิดผลกระทบที่ร้ายแรงต่อประสิทธิภาพการทำงานของทีมมากกว่าผู้นำที่มีพฤติกรรมเชิงลบอย่างต่อเนื่องเสียอีก บทความนี้จะนำเสนอผลการวิจัยที่ชี้ให้เห็นถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นจากภาวะผู้นำแบบ “ดร.เจคิล และมิสเตอร์ไฮด์” ซึ่งทำลายความไว้วางใจ สร้างความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ และลดประสิทธิภาพการทำงาน พร้อมแนะแนวทางแก้ไขที่เหมาะสมทั้งในระดับผู้นำ องค์กร และพนักงาน

ผลกระทบจากภาวะผู้นำที่ไม่คงเส้นคงวา ที่มีพฤติกรรม สามวันดี สี่วันร้าย นาทีนี้ร้าย อีกแป๊ปดีแล้ว จะเกิดปัญหาอะไรบ้างลองมาดูกันครับ

1. ปัญหาของผู้นำสองบุคลิก

เมื่อผู้นำแสดงออกสลับไปมาระหว่างพฤติกรรมก้าวร้าวและความเอาใจใส่ที่ดี พนักงานจะเกิดความสับสนและไม่มั่นใจในความคาดหวังของตนเอง ยกตัวอย่างเช่น ผู้นำอาจตำหนิพนักงานอย่างรุนแรงในวันหนึ่ง แต่กลับมาแสดงความห่วงใยอย่างเป็นมิตรในวันถัดไป พฤติกรรมเช่นนี้ส่งผลให้ทีมงานเกิดความตึงเครียดและสูญเสียความเชื่อมั่นมากกว่าเดิม พนักงานจะงง และทำตัวไม่ถูก วางตัวไม่ถูกว่าควรจะทำอย่างไรต่อไป จะเสียเวลามานั่งเดาอารมณ์นาย ความไม่แน่นอนนี้ทำให้พนักงานไม่สามารถคาดการณ์อนาคต และเกิดความเครียดสะสม 

2. ความเหนื่อยล้าทางอารมณ์และผลลัพธ์ในที่ทำงาน

ความไม่แน่นอนจากพฤติกรรมของผู้นำเพิ่มระดับความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ ซึ่งนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์หลายประการ: 

– ประสิทธิภาพการทำงานลดลง พนักงานเหนื่อยล้าจะมีประสิทธิภาพการทำงานลดลงและทำผิดพลาดมากขึ้น 

– การลดบทบาทเชิงบวก พนักงานจะไม่กระตือรือร้นในการช่วยเหลือเพื่อนร่วมงานหรือทำงานเกินหน้าที่ 

– พฤติกรรมเชิงลบ เกิดการกระทำตอบโต้ เช่น ขาดงาน การขโมยทรัพยากร หรือการประท้วงเงียบ 

3. ความเสียหายที่รุนแรงกว่าผู้นำเชิงลบอย่างต่อเนื่อง

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ผู้นำที่ไม่คงเส้นคงวากลับสร้างผลกระทบที่เลวร้ายยิ่งกว่าผู้นำที่มีพฤติกรรมเชิงลบตลอดเวลา 

– พนักงานสามารถคาดการณ์และป้องกันตนเองจากผู้นำที่ใช้พฤติกรรมเชิงลบได้ 

– แต่ความไม่แน่นอนจากผู้นำสองบุคลิกกลับทำให้พนักงานไม่สามารถปรับตัวได้เลย 

4. ผลกระทบต่อหัวหน้างานและทีมงานโดยรวม

เมื่อหัวหน้างานถูกปฏิบัติอย่างไม่แน่นอนจากผู้บริหารระดับสูง ความเสียหายนี้จะแผ่ขยายไปถึงทีมงาน โดยทีมงานจะสูญเสียความมั่นใจในตัวหัวหน้างาน และตั้งคำถามถึงศักยภาพในการนำทีม ข้อค้นพบสำคัญ ความไม่สม่ำเสมอของผู้นำระดับสูงบั่นทอนความน่าเชื่อถือของหัวหน้างาน ทำให้ทีมขาดความไว้วางใจ และแรงจูงใจในการทำงานลดลง 

แนวทางแก้ไขเพื่อขจัดพฤติกรรมเชิงลบ

1. สำหรับผู้นำต้องยึดมั่นในความสม่ำเสมอ

ผู้นำต้องมุ่งมั่นในการกำจัดพฤติกรรมเชิงลบให้หมดสิ้น และหลีกเลี่ยงการ “ชดเชย” ด้วยการแสดงออกเชิงบวกในภายหลัง 

– การควบคุมอารมณ์ ใช้เทคนิคการฝึกสติ การบริหารความเครียด และการบำบัดความคิดเชิงพฤติกรรม 

– ความน่าเชื่อถือในระยะยาว ความคงเส้นคงวาสร้างความไว้วางใจและผลักดันประสิทธิภาพของทีมในระยะยาว 

2. สำหรับองค์กร แก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ

องค์กรต้องเข้ามามีบทบาทสำคัญในการลดพฤติกรรมไม่เหมาะสมของผู้นำ 

– การฝึกอบรม สร้างทักษะในการควบคุมอารมณ์และจัดการกับความเครียด 

– การคัดสรรผู้นำ เลือกสรรผู้นำที่มีความมั่นคงทางอารมณ์และการควบคุมตนเอง 

– ระบบความรับผิดชอบ จัดตั้งนโยบาย “ไม่ยอมรับพฤติกรรมเชิงลบ” และช่องทางร้องเรียนที่ชัดเจน 

3. สำหรับพนักงาน การรับมือกับปัญหา

แม้บทบาทหลักจะอยู่ที่ผู้นำและองค์กร แต่พนักงานก็มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาได้เช่นกัน: 

– การสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา แจ้งความกังวลและความไม่สบายใจกับผู้นำ 

– การยกระดับปัญหา หากสถานการณ์ไม่ดีขึ้น ให้แจ้งเรื่องไปยังฝ่ายทรัพยากรบุคคลหรือผู้บริหารระดับสูง 

– ทางเลือกในการลาออก หากทุกความพยายามล้มเหลว พนักงานควรพิจารณาย้ายไปยังสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกว่า 

ความสำคัญของความสม่ำเสมอในการเป็นผู้นำ

การเป็นผู้นำไม่ได้หมายถึงการสร้างสมดุลระหว่างสิ่งที่ถูกต้องและสิ่งที่ผิดพลาด เพราะการพยายาม “ชดเชย” พฤติกรรมแย่ ๆ ด้วยการทำดีในภายหลังจะยิ่งสร้างความไม่ไว้วางใจมากขึ้น ผู้นำที่ประสบความสำเร็จอย่างแท้จริงต้องมีความสม่ำเสมอในความยุติธรรมและความเอาใจใส่ 

การเป็นผู้นำที่ไม่แน่นอนสร้างความเสียหายที่ยากจะประเมิน ทั้งความเหนื่อยล้าทางอารมณ์ ความไม่ไว้วางใจ และประสิทธิภาพการทำงานที่ลดลง ผู้นำต้องมุ่งมั่นขจัดพฤติกรรมเชิงลบและสร้างความคงเส้นคงวาในการเป็นผู้นำที่ยุติธรรม ในขณะเดียวกัน องค์กรควรเข้ามาสนับสนุนการฝึกอบรมและวางระบบความรับผิดชอบที่เข้มแข็ง พนักงานเองก็มีบทบาทในการสื่อสารและจัดการกับสถานการณ์อย่างเหมาะสม ความสำเร็จในฐานะผู้นำขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างความไว้วางใจผ่านความสม่ำเสมอที่ไม่เคยสั่นคลอน