สาเหตุที่ต้องมีเพดานเงินเดือน (เงินเดือนตัน)

ท่านที่มีโครงสร้างเงินเดือน ซึ่งปกติจะมีการออกแบบเป็นช่วงเงินเดือน ก็คือ มีอัตราต่ำสุด ค่ากลาง และอัตราสูงสุด ของแต่ละระดับงาน เคยทราบหรือไม่ครับว่า ทำไม่จะต้องมีการกำหนดเพดานเงินเดือนไว้ ทำไมไม่สามารถที่จะขึ้นเงินเดือนพนักงานไปเรื่อยๆ ได้แบบไม่มีที่สิ้นสุด

ผมเคยได้รับคำถามแนวนี้ จากพนักงานบางคน และสหภาพแรงงานของบางบริษัท โดยพนักงานกลุ่มนี้คิดว่า บริษัทจะต้องมีหน้าที่ขึ้นเงินเดือนให้กับพนักงานทุกปี ก็คือ คิดแบบง่ายๆ ว่า ทำงานครบปีเมื่อไหร่ พนักงานจะมีสิทธิได้รับการขึ้นเงินเดือน และต้องขึ้นให้ด้วย ไม่ขึ้นก็ไม่ยอม

ยิ่งไปกว่านั้น ถ้ามีการกำหนดเพดานเงินเดือนไว้ พนักงานก็ยิ่งไม่ยอมอีก เพราะมีความรู้สึกว่า ถูกบริษัทเอาเปรียบ เพราะทำงานไปเรื่อยๆ พอถึงจุดที่เงินเดือนชนเพดานเงินเดือนก็จะไม่ได้รับการขึ้นเงินเดือนอีกต่อไป พนักงานกลุ่มนี้ ก็เลยเรียกร้องให้ยกเลิกโครงสร้างเงินเดือนเสีย และให้ขึ้นเงินเดือนให้กับพนักงานทุกคน ทุกปี ไปเรื่อยๆ จนกว่า พนักงานจะเกษียณอายุ

ท่านผู้อ่านคิดอย่างไรกับประเด็นข้างต้นครับ

มีความเป็นไปได้สักแค่ไหนที่ บริษัทจะสามารถขึ้นเงินเดือนพนักงานที่ทำงานในตำแหน่งเดิม รับผิดชอบเท่าเดิม ไปเรื่อยๆ ตั้งแต่จบใหม่จนเกษียณอายุ ต้องบอกเลยว่า เป็นไปได้ยากมากครับ

เราลองมาพิจารณากันง่ายๆ นะครับ ปกติถ้าเราใช้อัตราเริ่มจ้างพนักงานระดับปริญญาตรีจบใหม่ที่ 15,000 บาทต่อเดือน และทำงานในตำแหน่งเจ้าหน้าที่บุคคลก็ได้ จะมีโอกาสสักแค่ไหนที่พนักงานคนนี้จะได้รับการขึ้นเงินเดือนไปเรื่อยๆ ปีละเฉลี่ย 5% จนเกษียณโดยมีเงื่อนไขว่า ทำงานในตำแหน่งงานเดิมนะครับ ก็คือ ทำงานเป็นเจ้าหน้าที่บุคคลแบบเดิมแบบที่ทำอยู่จนอายุ 60 ปี และมีเงินเดือนที่ 95,782 บาทต่อเดือน ผมว่า ถ้าเป็นแบบนี้ บริษัทจะแบกรับภาระค่าใช้จ่ายทางด้านเงินเดือนที่สูงขึ้นทุกปี โดยที่ไม่ได้รับมูลค่าเพิ่มทางผลงานจากพนักงานเลย

 

สิ่งที่บริษัทคิดต่อก็คือ บริษัทยินดีจะขึ้นเงินเดือนให้พนักงานนะ แต่เงื่อนไขก็คือ พนักงานเองก็จะต้องพัฒนาตนเอง เรียนรู้ เพิ่มพูนความรู้ ทักษะในการทำงานต่างๆ ให้มากขึ้นด้วย เพื่อที่จะสามารถรับผิดชอบงานที่ยากขึ้นได้ในอนาคต (คงไม่มีบริษัทไหนที่ไม่ต้องการเติบโต) ก็เลยต้องกำหนดเพดานเงินเดือนขึ้นมาว่า ถ้าพนักงานรักที่จะทำงานแบบเดิมๆ ไปตลอด ก็มีการขึ้นเงินเดือนถึงจุดหนึ่ง ก็จะไม่ขึ้นให้ เพราะบริษัทเองก็จ่ายให้สูงกว่าตลาดแล้ว (เพดานเงินเดือนสูงกว่า ค่ากลางที่เป็นราคาตลาด)

ดังนั้นการที่มีเพดานเงินเดือนเกิดขึ้นนั้น ไม่ได้แปลว่า บริษัทจะใจร้ายไม่ขึ้นเงินเดือนให้พนักงาน แต่จริงๆ แล้วบริษัทใจดีถึงระดับหนึ่งที่เงินเดือนสูงมากพอแล้ว เมื่อเทียบกับตลาดในงานเดิม ก็จะหยุดการขึ้นเงินเดือน เพราะถ้าขึ้นต่อไป พนักงานก็จะไม่คิดที่จะพัฒนาตนเอง จะรอเงินเดือนขึ้นไปเรื่อยๆ บริษัทเองก็ไม่ได้รับผลงานที่ดีขึ้นจากพนักงานคนนั้น

 

ก็เลยต้องมีการบังคับกลายๆ ว่า ถ้าไม่อยากตัน หรืออยากที่จะกระโดดไปอีกระดับงานหนึ่งที่สูงขึ้น ก็ต้องรับผิดชอบตนเองในการพัฒนาตนเอง และต้องยอมที่จะรับผิดชอบงานที่สูงขึ้นด้วย บริษัทจึงจะปรับระดับงาน และปรับเงินเดือนให้ตามความรับผิดชอบที่มากขึ้น

ด้วยวิธีนี้ พนักงานที่รักที่จะพัฒนาตนเอง เงินเดือนก็จะไม่ตัน แต่พนักงานที่ไม่เคยคิดที่จะพัฒนาตนเองเลย ทำงานถึงจุดหนึ่ง ก็จะไม่ได้รับการขึ้นเงินเดือนอีกต่อไป หรือถ้าได้รับ ก็จะได้รับในอัตราที่น้อยลงมาก ทั้งนี้ก็เพื่อเป็นสัญญานบอกกับพนักงานว่า ถึงเวลาที่ต้องพัฒนาตนเองแล้วนะ

บางคนทนไม่ได้ก็ลาออกไป ถ้าบริษัทที่มีโครงสร้างเงินเดือนที่แข่งขันได้จริงๆ พนักงานที่เงินเดือนชนเพดาน จะไม่สามารถไปหางานแบบเดิมได้ในอัตราเงินเดือนตามที่ได้รับอยู่ เพราะไม่มีใครจ้าง เช่น พนักงานธุรการที่ทำงานเอกสารมาเรื่อยๆ จนเงินเดือนชนเพดานที่ 40,000 บาท และจะไปหางานธุรการแบบเดิมที่บริษัทอื่น ในอัตรา 40,000 หรือมากกว่านั้น คงไม่มีใครจ้างแน่นอน เพราะตำแหน่งนี้สามารถจ้างพนักงานใหม่ได้ที่อัตรา 15,000 ก็ได้คนแล้ว เป็นต้น

นี่คือสาเหตุของการที่จะต้องมีการกำหนดเพดานเงินเดือน ก็เพื่อเป็นเครื่องมือแกมบังคับให้พนักงานพัฒนาตนเอง ใครที่พัฒนาตนเองได้ดี ก็จะได้รับการปรับเงินเดือน และเมื่อถึงจุดหนึ่ง พร้อมรับหน้าที่ความรับผิดชอบที่สูงขึ้น ก็จะได้รับการปรับตำแหน่งขึ้นไป เงินเดือนก็จะไม่ตัน และถ้าสามารถพัฒนาตนเองไปเรื่อยๆ ได้ ก็จะสามารถเติบโตไปในระดับสูงขึ้นได้ การเติบโตในเรื่องของเงินเดือนก็จะเติบโตขึ้นไปตามหน้าที่และความรับผิดชอบ และมูลค่าเพิ่มที่พนักงานสามารถทำให้กับบริษัทได้