ศิลปะแห่งการรักษาอำนาจ “อย่าทำให้ผู้เหนือกว่าดูด้อยค่า”

จากหนังสือเล่มหนา ของ Robert Greene อีกเล่มที่เขียนไว้นานแล้วเหมือนกัน ชื่อหนังสือว่า 48 Laws of Power เป็นอีกเล่มหนึ่งที่เขียนเกี่ยวกับธรรมชาติของมนุษย์ในเรื่องของอำนาจได้อย่างดี เรามาดูกฎข้อแรกที่มีชื่อว่า Never Outshine the Master หรือแปลไทยตรง ๆ ว่า อย่าทำตัวเด่นเกินนาย หรือ ทำให้นายดูด้อยกว่า

ในแวดวงการทำงานและการอยู่ร่วมกันในสังคม เราต้องไม่ละเลยถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ที่อยู่ในตำแหน่งสูงกว่าเรา ทั้งในเชิงอำนาจและอิทธิพล การจะก้าวหน้าและมีอำนาจอยู่ได้อย่างมั่นคงนั้น ไม่ใช่เพียงแค่เราจะต้องมีความสามารถเท่านั้น แต่ยังต้องรู้จักวิธีการดำเนินตนให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและความสัมพันธ์อำนาจ กฎที่กล่าวไว้ว่า “อย่าทำให้ผู้เหนือกว่าดูด้อยค่า” เป็นบทเรียนสำคัญในศิลปะการอยู่รอดและการเจริญก้าวหน้าในโลกที่อำนาจและความสัมพันธ์เป็นสิ่งที่ซับซ้อนยิ่ง

การรักษาสมดุลในความสัมพันธ์

เมื่อใดที่เราเผชิญหน้ากับผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่า การปฏิบัติตนอย่างมีศิลปะและมีความรอบคอบนั้นเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง อย่าได้ทำให้พวกเขารู้สึกว่าเราเหนือกว่าหรือทำให้พวกเขารู้สึกว่าตนเองด้อยกว่าเราเป็นอันขาด การแสดงความสามารถของเราอย่างเกินควร จนเด่นกว่านายตนเองนั้น ไม่เพียงทำให้ผู้นำรู้สึกถึงภัยคุกคาม แต่ยังอาจเปิดช่องให้เกิดความขัดแย้งและความอิจฉาริษยา ซึ่งเป็นสิ่งที่เราไม่ต้องการ ในหนังสือได้เขียนถึงกรณีของนิโคลาส ฟูเกต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ฟูเกต์จัดงานเลี้ยงหรูหรา หวังจะประทับใจพระราชา แต่กลับทำให้พระเจ้าหลุยส์รู้สึกถูกกลบรัศมีในงานเลี้ยงนั้น ความอิจฉานี้นำมาสู่จุดจบของเขา ซึ่งถูกจำคุกตลอดชีวิต

กฎแห่งความรอบคอบ

ในการที่จะดำรงตนได้อย่างปลอดภัยในสังคมที่มีอำนาจนั้น เราควรที่จะเรียนรู้วิธีการรักษาสมดุลระหว่างการแสดงความสามารถของตนเองและการทำให้ผู้มีอำนาจรู้สึกว่าตนเองอยู่ในตำแหน่งที่มั่นคง การส่งเสริมและยกย่องผู้นำอย่างชาญฉลาดนั้นจะช่วยให้เรารักษาความสัมพันธ์อันดีและส่งเสริมการเจริญเติบโตในสายงานของเรา ตัวอย่างที่ดีในเรื่องนี้คือ กาลิเลโอ นักวิทยาศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ในศตวรรษที่ 17 ซึ่งเขาค้นพบดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี แต่แทนที่จะใช้การค้นพบนี้เพื่อยกย่องตัวเอง กาลิเลโอเลือกที่จะเชื่อมโยงมันกับตระกูลเมดิชี ทำให้พวกเขาได้รับการยกย่องและได้รับความเคารพในฐานะผู้นำที่มีอิทธิพลในอิตาลี ส่งผลให้กาลิเลโอได้รับการสนับสนุนและตำแหน่งในราชสำนักอย่างมั่นคง

แล้วจะทำอย่างไรจึงจะไม่ทำให้ผู้มีอำนาจรู้สึกถูกคุกคาม

การดำเนินตนให้ผู้มีอำนาจรู้สึกมั่นคงเป็นสิ่งที่ต้องใช้ความระมัดระวังและความละเอียดอ่อนอย่างสูง การทำให้พวกเขารู้สึกว่าพวกเขาเหนือกว่านั้นจะต้องทำด้วยศิลปะ ไม่ว่าจะเป็นการเลือกใช้คำพูดที่ทำให้พวกเขารู้สึกมีความสำคัญ หรือการกระทำที่แสดงออกถึงความเคารพและความเชื่อมั่นในความสามารถของพวกเขา

การปรับใช้ในชีวิตจริง

1. ยกย่องเจ้านายหรือผู้นำในที่สาธารณะ การยกย่องผู้ที่อยู่เหนือเรา ไม่เพียงแค่ช่วยให้พวกเขารู้สึกมั่นคง แต่ยังทำให้เราดูเป็นคนที่รู้จักกาลเทศะและเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของสังคมที่เราอยู่ การกล่าวถึงความเป็นผู้นำหรือความสามารถของพวกเขาอย่างชาญฉลาดจะช่วยสร้างความประทับใจที่ยาวนาน

2. ไม่แสดงความสามารถทั้งหมดในทันที แม้ว่าคุณจะมีความสามารถที่เกินกว่าผู้นำของคุณ อย่าได้แสดงออกจนเกินไป การทำเช่นนั้นอาจทำให้พวกเขารู้สึกว่าคุณกำลังท้าทายอำนาจของพวกเขา ควรแสดงออกถึงความถ่อมตน และทำให้พวกเขารู้สึกว่าคุณยังต้องพึ่งพาความรู้และประสบการณ์ของพวกเขาอยู่เสมอ

3. รักษาความสัมพันธ์อย่างสมดุล ศิลปะของการดำรงชีวิตในโลกนี้คือการรู้จักพอประมาณ การแสดงออกถึงความสามารถของคุณนั้นควรอยู่ในระดับที่ทำให้พวกเขารู้สึกถึงความสามารถของตนเองเป็นสำคัญ ไม่ใช่ความสามารถของคุณ การทำเช่นนี้จะช่วยสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและป้องกันความขัดแย้งในระยะยาว

ตัวอย่างที่ดีจากหนังสือสามก๊ก สำหรับคนที่ใช้กฎนี้

ขงเบ้งกับเล่าปี่ ขงเบ้ง (จูกัดเหลียง) เป็นที่ปรึกษาและกุนซือที่มีความสามารถสูง แต่ขงเบ้งไม่เคยทำให้เล่าปี่รู้สึกว่าขงเบ้งเหนือกว่าเล่าปี่เลย หรือแสดงความสามารถมากจนไปกลบความสำคัญของเล่าปี่ ตรงกันข้าม ขงเบ้งแสดงออกถึงความเคารพต่อเล่าปี่เสมอ เช่น ตอนที่ขงเบ้งออกจากบ้านของตนเองเพื่อมาร่วมกับเล่าปี่ เขาแสดงให้เห็นถึงความถ่อมตนในการทำงานรับใช้และยอมรับในความเป็นผู้นำของเล่าปี่ ซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ของเขากับเล่าปี่แน่นแฟ้นและยืนยาว

สุมาอี้กับโจโฉ สุมาอี้เป็นแม่ทัพและกุนซือที่ฉลาดเฉลียว แต่เขามักซ่อนความสามารถของตนเองไว้ในช่วงที่รับใช้โจโฉ เพราะรู้ว่าโจโฉเป็นคนที่ระแวงและไม่ไว้ใจใครง่าย ๆ ถ้าสุมาอี้แสดงความสามารถมากเกินไป อาจทำให้โจโฉรู้สึกว่าตนเองถูกท้าทายและอาจหันมาทำลายเขาแทน ดังนั้น สุมาอี้จึงคอยรักษาความสงบ เสนอตัวช่วยงานโดยไม่แสดงออกถึงความทะเยอทะยาน จนสามารถอยู่รอดและรักษาอำนาจของตนไว้ได้ในช่วงยุคที่การเมืองในวุยก๊กเต็มไปด้วยความระแวงและการแก่งแย่ง

ในการดำเนินชีวิตในสังคมที่ซับซ้อนนั้น จำเป็นต้องใช้ศิลปะในการปฏิบัติตัวที่ไม่เพียงแค่เน้นไปที่ความสำเร็จของตนเอง แต่ยังต้องคำนึงถึงความรู้สึกและสถานะของผู้อื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่าเรา กฎที่ว่า “อย่าทำให้ผู้เหนือกว่าดูด้อยค่า”เป็นบทเรียนที่สำคัญในการรักษาความสัมพันธ์ในระยะยาว และการสร้างความมั่นคงให้กับตนเอง ทั้งในชีวิตส่วนตัวและการทำงาน