การทำความเข้าใจกับ Confirmation Bias และผลกระทบต่อการบริหารทรัพยากรบุคคล

ในโลกแห่งการตัดสินใจ โดยเฉพาะในองค์กร มีสิ่งหนึ่งที่มักเกิดขึ้นเสมอแต่เราไม่ทันสังเกต นั่นคือ Confirmation Bias แปลเป็นไทยตรง ๆ ได้ว่า อคติยืนยันความเชื่อ เป็นการเลือกเชื่อในสิ่งที่สนับสนุนความคิดเดิมของเรา ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ง่ายและส่งผลกระทบอย่างมากต่อกระบวนการตัดสินใจ โดยเฉพาะในงานบริหารทรัพยากรบุคคลไม่ว่าจะเป็นการตัดสินใจเกี่ยวกับการรับพนักงานใหม่ การประเมินผลการทำงาน หรือแม้กระทั่งการพัฒนาภาวะผู้นำ ล้วนเป็นเรื่องสำคัญ การเข้าใจและจัดการกับอคติยืนยันความเชื่อนี้จะเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาความเป็นธรรม ความหลากหลาย และความสำเร็จขององค์กรได้อย่างดี

แล้ว Confirmation Bias คืออะไร? Confirmation Bias หรือ การเลือกเชื่อในสิ่งที่สนับสนุนความคิดเดิมของเรา หรือ อคติยืนยันความเชื่อ คือแนวโน้มที่เราจะค้นหา ตีความ และจดจำข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อหรือความคิดเห็นที่เรามีอยู่แล้วและเชื่อว่าถูกต้อง ในขณะเดียวกันเราก็มักจะละเลย หรือละเว้นข้อมูลที่ขัดแย้งกับความเชื่อนั้น ๆ เป็นเสมือนทางลัดทางความคิดที่สมองของเราใช้เพื่อลดความซับซ้อนของการตัดสินใจ อย่างไรก็ตาม ทางลัดนี้อาจนำไปสู่ข้อสรุปที่มีอคติหรือผิดพลาด ซึ่งมนุษย์เรามี Confirmation Bias อยู่ในตัวเราโดยที่เราไม่รู้ตัว

ยกตัวอย่างเช่น หากผู้จัดการฝ่ายบุคคลมีความเชื่อว่าผู้สมัครงานจากมหาวิทยาลัยหนึ่งจะมีผลงานที่ดีกว่า เขาก็จะไปหา และอ้างอิงข้อมูลที่มาสนับสนุนความเชื่อนี้ และละเลยข้อบกพร่องที่มี ในขณะเดียวกันก็อาจมองข้ามคุณค่าของผู้สมัครจากมหาวิทยาลัยอื่น ๆ โดยเน้นที่ข้อเสียมากกว่า

หรือ ถ้าเราเชื่อว่า เรื่องนี้ใช่ และถูกต้อง ในการที่เราจะยืนยันความเชื่อนี้ เราก็จะไปหาข้อมูลเชิงบวก ที่มาสนับสนุนความเชื่อของเราอันนี้ให้ได้มากที่สุด โดยไม่สนใจข้อมูลในมุมตรงกันข้ามเลย

ผลกระทบของ Confirmation Bias ต่อการบริหารทรัพยากรบุคคล

1. การสรรหาคัดเลือกพนักงาน

ในกระบวนการสรรหาบุคลากร อคติยืนยันความเชื่อ หรือ Confirmation Bias สามารถทำให้เกิดการตัดสินใจที่ไม่ถูกต้องได้ หากผู้สรรหามีความเชื่อว่าผู้สมัครที่มีประวัติบางอย่างจะประสบความสำเร็จมากกว่า เขาอาจจะมองหาข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อนั้นในระหว่างการสัมภาษณ์ แม้ว่าข้อมูลที่เป็นจริงจะไม่สนับสนุนความเชื่อนั้นก็ตาม ผลลัพธ์คือการมองข้ามผู้มีความสามารถที่อาจมีมุมมองและทักษะใหม่ๆ ที่มีคุณค่าให้กับองค์กร

2. การประเมินผลการทำงาน

การประเมินผลการทำงานก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ที่ อคติยืนยันความเชื่อสามารถส่งผลกระทบได้ หากผู้จัดการมีความเห็นต่อพนักงานใดๆ มาก่อน ไม่ว่าจะเป็นด้านบวกหรือลบ เขาก็มักจะหาหลักฐานที่สนับสนุนความเห็นนั้นระหว่างการประเมินผลงาน ซึ่งอาจนำไปสู่การประเมินที่ไม่แม่นยำ อาจทำให้พนักงานที่ทำงานดีถูกประเมินต่ำเกินไป หรือพนักงานที่ทำงานไม่ดีถูกประเมินเกินจริงได้

3. การพัฒนาภาวะผู้นำและการเลื่อนตำแหน่ง

ในการระบุตัวผู้นำในอนาคตหรือการตัดสินใจเกี่ยวกับการเลื่อนตำแหน่ง อคติยืนยันความเชื่ออาจทำให้องค์กรเลือกคนที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับผู้นำเดิม แทนที่จะพิจารณาคนที่มีรูปแบบการนำที่แตกต่างและมีมุมมองใหม่ๆ หรือ ผู้บริหารบางคนมีความเชื่อว่าลูกน้องตนเองเก่ง และทำได้แน่ ๆ ก็เลยไปหาข้อมูลที่มาสนับสนุนเพียงด้านเดียว โดยพยายามปิดบัง ซ่อนเร้นข้อมูลในด้านตรงข้าม ซึ่งสุดท้ายอาจจะมีผลทำให้องค์กรขาดความคิดสร้างสรรค์ในการพัฒนา และได้ผู้บริหารที่ไม่มีความพร้อมมาทำงาน

4. การจัดการความขัดแย้งในองค์กร

ในการจัดการกับความขัดแย้งในองค์กร อคติยืนยันความเชื่ออาจมีอิทธิพลต่อวิธีการที่ความขัดแย้งถูกตีความและแก้ไข หากผู้จัดการมีความเชื่อว่า พนักงานคนใดคนหนึ่งมีปัญหา เขาอาจจะมีแนวโน้มที่จะตัดสินในทางที่ไม่เป็นผลดีกับพนักงานคนนั้นได้ง่าย แม้ว่าความเป็นจริงอาจไม่ใช่เช่นนั้นก็ตาม

วิธีลดอคติยืนยันความเชื่อใน HRM

การเข้าใจอคติยืนยันความเชื่อเป็นก้าวแรกในการลดผลกระทบที่เกิดขึ้นในองค์กร ฝ่าย HR และผู้จัดการสามารถนำกลยุทธ์หลายอย่างมาใช้เพื่อลดอคติในการตัดสินใจ

เริ่มต้นด้วย การฝึกอบรมเกี่ยวกับอคติทางความคิด การให้ความรู้และการฝึกอบรมเกี่ยวกับอคติทางความคิด รวมถึงอคติยืนยันความเชื่อ จะช่วยให้ผู้จัดการและฝ่ายบุคคลเข้าใจว่าอคติเหล่านี้สามารถส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจได้อย่างไร

การใช้ข้อมูลจริง แทนความคิดเห็นส่วนตัว สามารถช่วยลดผลกระทบของอคติยืนยันความเชื่อได้ และต้องมีข้อมูลจริงประกอบทั้งสองด้าน คือ ด้านบวก และด้านลบ เพื่อช่วยให้เราพิจารณาจากข้อเท็จจริงได้มากขึ้น

การใช้มุมมองจากผู้บริหารที่มีความหลากหลาย จะช่วยลดอคติทางความคิดส่วนบุคคลได้ มุมมองที่แตกต่างกันจะช่วยท้าทายสมมติฐานเดิม ๆ และนำไปสู่การตัดสินใจที่มีความเป็นธรรมมากขึ้น

แม้อคติยืนยันความเชื่อ จะเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการคิดที่เป็นธรรมชาติของมนุษย์ แต่สามารถส่งผลกระทบที่รุนแรงในงานบริหารทรัพยากรมนุษย์ หากเข้าใจและจัดการกับอคตินี้ได้  HR และผู้จัดการจะสามารถตัดสินใจได้อย่างเป็นกลางและยุติธรรมมากขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อทั้งองค์กร การลดผลกระทบของอคติยืนยันความเชื่อจะช่วยส่งเสริมความหลากหลาย ความเท่าเทียม และความครอบคลุมในที่ทำงาน สร้างวัฒนธรรมของความเป็นธรรม และทำให้มั่นใจได้ว่าบุคลากรที่มีความสามารถจะได้รับการยอมรับและพัฒนาอย่างเหมาะสม