ชีวิตเรา เราเลือกเอง

ติดตามผลงานที่อาจารย์โพสท์มานาน แม้จะมีเวลาเข้ามาอ่านบ้างไม่ได้อ่านบ้างเพราะยุ่งกับงาน แต่วันนี้โดนใจกับสิ่งที่เรียกว่าระบบการศึกษาของบ้านเราอย่างมาก เนื่องจากมีลูกสาวเพิ่งเข้าระดับประถมศึกษาปีที่หนึ่ง ทำให้ได้มองเห็นแง่มุมระบบการศึกษาของไทยบางอย่างที่ผิดเพี้ยนไป คือเพี้ยนตั้งแต่เนื้อหาหลักสูตรวิชาภาคบังคับต่าง ๆ ที่ให้เด็กเล็กเพียงแค่ป.1 ต้องเผชิญกับความยากในภาษาและความเข้าใจในเนื้อหา ซึ่งไม่แปลกใจเลยว่าทำไมเด็กสมัยนี้ต้องพึ่งพิงระบบการเรียนพิเศษและมีโรงเรียนกวดวิชาเกิดขึ้นได้อย่างมากมาย หากใครได้ลองผ่านหรือสัมผัสเนื้อหาการเรียนสมัยนี้คงจะเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องช่วยลูกเรียน สอนลูกอ่าน ช่วยลูกทำการบ้าน เพราะหากพิจารณาทั้งเนื้อหา บทเรี่ยน ความยากทางด้านภาษาสำหรับเด็กแล้ว เป็นไปไม่ได้เลยว่าเด็กจะทำได้ตามลำพังเฉกเช่นเด็กรุ่นเมื่อสามสิบปีก่อน เนื้อหาป.1 สมัยปัจจุบัน เปรียบเราเรียนเมื่อตอนป.4 – ป.5 แล้วคิดดูว่าเด็กเล็กจะผ่านการเรียนการศึกษาภาคปกติของกระทรวงการศึกษาฯ ด้วยตนเองจะทำได้อย่างไร หากพ่อแม่ไม่มีเวลาต้องหาเช้ากินค่ำ ก็คงต้องปล่อยลูกให้เป็นไปตามยถากรรม ตกก็ต้องซ่อม ทำรายงานสู้เพื่อนไม่ได้ก็ได้คะแนนน้อย พ่อแม่ไม่มีคอมฯ หรืออินเตอร์เนตให้ก็ลำบาก พ่อแม่ที่พอมีฐานะแต่ยุ่งเรื่องงานก็ต้องยอมเสียเงินจ้างครูมาเพื่อสอนพิเศษให้เด็กทำการบ้าน ติวลูกให้สอบผ่าน แล้วลองมองภาพอนาคตสิ่งที่เรากำลังปลูกฝังเด็กที่โตมากับการเรียนสภาพนี้ดูว่า เด็กจะรู้จักเรียนรู้ด้วยตนเองได้อย่างไร ในเมื่อเขาโตมากับสิ่งที่เรียกว่าเรียนพิเศษ มีคนคอยสรุปเนื่อหาวิชาเรียนให้ ติวเพื่อสอบให้ผ่าน ตลอดชีวิตการเรียนเด็กมีแต่คำว่าเรียนกับเรียนตามที่ผู้ปกครองหรือครูชี้แนะให้ เด็กไม่รู้จักว่าจะต้องวางแผนการเรียนยังไง อ่านหนังสืออย่างไร สรุปอย่างไร แก้ไขปัญหาที่เขาเรียนแล้วไม่เข้าใจหรือไม่ทันเพื่อนได้อย่างไร เพราะสรุปสุดท้ายสิ่งที่ช่วยเขาให้ผ่านพ้นการเรียนในแต่ละชั้นไปได้คือการเข้าวงจรอุบาทว์ที่เรียกว่า เรียนพิเศษ
ไม่เข้าใจเลยว่าใครเป็นคนวางหลักสูตรเนื้อหาการศึกษาในบ้านเราขณะนี้ คุณให้เรียนวิชาสังคม ให้ศึกษาประวัติพระพุทธเจ้ามีทั้งราชาศัพท์ มีทั้งสถานที่บุคคลต่าง ๆ ที่ยากที่จะให้เด็กเล็กท่องจำ ให้เด็กเรียนเลขโจทย์ ตีโจทย์ตั้งแต่ภาษาไทยยังไม่แตกฉาน คุณจะงงมากว่าที่โรงเรียนลูกคุณเรียนอะไร ทำไมครูถึงไม่สามารถสอนให้ลูกเข้าใจได้ หรือว่าลูกเราไม่ฉลาดพอที่จะตามเพื่อนให้ทัน เปล่าเลยด้วยจำนวนเด็กในห้องเรียนก็เรื่องหนึ่ง ครูที่มาสอนก็อีกเรื่องหนึ่ง รู้กันดีว่าส่วนใหญ่ที่เลือกเรียนครูเพราะอะไร แล้วจะให้คนที่เรียนได้เกรดระดับนั้นมาสอนลูกหลานก็ได้มาในสภาพแบบหนึ่ง ยิ่งมาเจอครูที่เรียกว่าไม่มีทางเลือกด้วยแล้วล่ะก็คงไม่ต้องบอกนะค่ะว่าเด็กจะเข้าใจได้อย่างไร เพราะว่าเขาก็ไม่มีทางเลือกที่จะประกอบอาชีพอื่นแล้ว จะให้เขาเก่งกาจมาสอนให้เด็กมีความรู้ได้ยังไง แต่ครูบางคนก็ต้องยอมรับว่าแม้ครูเองจะไม่เป็นคนเรียนเก่ง แต่เสาะหาเทคนิคความรู้และเทคนิคในการสอนมาทำให้เด็กเข้าใจง่ายอันนี้ขอชื่นชม แต่รู้มั้ยค่ะว่าคุณครูส่วนใหญ่ต้องมีกิจกรรมพิเศษ สอนพิเศษ แล้วจะเอาเวลาที่ไหนมาสนใจ สู้ให้เด็กไม่เข้าใจแล้วพ่อแม่ติดต่อสอนพิเศษเป็นรายได้เสริมไม่ดีกว่าหรือค่ะ
ตอนอนุบาลคุณพ่อคุณแม่อยากให้ลูกมีอีคิวดี ไม่อยากให้ลูกต้องเรียนเขียนให้เป็นเร็ว บอกได้คำเดียวว่าเมื่อลูกคุณขึ้นป.1 ลูกคุณจะตามเพื่อนไม่ทัน ไม่ใช่ว่าเขาไม่ฉลาด แต่เขากำลังเผชิญสภาวะกดดันต่อการทำความเข้าใจในภาษาซึ่งแม้แต่ผู้ใหญ่หลายคนยังอ่านไม่ถูก เขียนไม่ได้ จำไม่หมด มาเป็นประการสำคัญที่ทำให้เด็กไทยเกิดความรู้สึกขยาดและไม่อยากเรียน เมื่อสะสมไปเรื่อยจนถึงมหาวิทยาลัย เด็กเหล่านี้จึงรู้สึกว่าไม่มีทางเลือก ถูกตีกรอบมาโดยตลอด เพราะเกรดไม่ดี คะแนนไม่ถึงก็ไม่มีช่องทางอื่น ก็ต้องเลือกสายที่คะแนนต่ำกว่า เลือกเรียนคณะที่คะแนนต่ำกว่า หรือไม่มีทางเลือกที่ดีกว่านี้แล้ว ลองดูรอบ ๆ ตัวเราก็ได้ค่ะ ผู้ใหญ่บางคนเองกว่าจะรู้ว่าตัวเองชอบทำอะไร ก็ไม่มีโอกาสได้ลองทำก็ยังมี เพราะรู้แต่ว่าต้องจบปริญญาตรีเพื่อเป็นใบเบิกค่าแรงกับนายจ้าง ได้มากน้อยเท่าไรก็ขึ้นอยู่กับคณะฯ นี่ค่ะสังคมของเราในปัจจุบัน

และเชื่อเหลือเกินว่าข้าราชการไทยได้ไปศึกษาดูงานประเทศที่พัฒนาแล้วไม่ต่ำกว่าสามสี่สิบปี แต่เหตุใดคุณกลับพัฒนาคุณภาพการศึกษาตีโจทย์ไปได้ผิดเพี้ยนขนาดนี้ หากได้ลองศึกษาหลักสูตรการศึกษาของประเทศที่พัฒนาแล้วจะพบว่าเด็กเล็กจะถูกให้ความสำคัญในด้านการพัฒนาร่างกาย สติและอารมณ์ ยกตัวอย่างในประเทศญี่ปุ่น มีวิชาบังคับด้านพลศึกษาสัปดาห์ละ 3 ชั่วโมง และบังคับไปจนถึงขั้นอุดมศึกษาแต่ลดเหลือ 2 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ไม่แปลกใจเลยว่าทำไมเด็กไทยขี้โรคและไม่ชอบออกกำลังกาย ทำไมประเทศไทยถึงมีแนวโน้มที่วัยุรุ่นหนีเรียนไม่สนใจการเรียน มีวุฒิภาวะทางอารมณ์แย่ลง ก็ลองนึกภาพดูนะค่ะว่าหากเราเรียนด้วยสภาพการเรียนในปัจจุบัน เราจะไม่ปลดปล่อยตัวเองหรือหากเราโตพอที่จะเดินหนีไปไหนมาไหนได้ตัวเองแล้ว

โตแต่หัว แต่ตัวและใจเปราะบางค่ะ อยากเห็นการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาของบ้านเรา หากอาจารย์จะมี่ช่องทางหรือกระตุกต่อมใครได้ก็อยากขอให้ช่วยลูกหลานของเราในเร็ววันค่ะ

ปล.หวังว่าคงไม่ใช่ความเห็นที่ยาวเกินไปนะค่ะ