แบบทดสอบในการคัดเลือกพนักงาน

มีท่านผู้อ่านเขียนมาสอบถามความเห็นเกี่ยวกับเรื่องของแบบทดสอบที่ใช้ในการคัดเลือกพนักงานเข้าทำงานนั้นว่า มีข้อดีและข้อเสียอย่างไรบ้าง น่าใช้หรือไม่ หรือแค่เพียงการสัมภาษณ์ก็เพียงพอแล้ว

ผมไม่แน่ใจว่าผู้อ่านท่านอื่นที่เคยใช้แบบทดสอบต่างๆ เหล่านี้นั้นมีความเห็นอย่างไรกันบ้าง ถ้าท่านใดมีประสบการณ์ตรง และอยากแสดงความเห็นก็ยินดีนะครับ จะได้เป็นการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์กัน

ส่วนในความเห็นและประสบการณ์ของตัวผมเองนั้น เรื่องของแบบทดสอบในการคัดเลือกคนเท่าที่แบ่งๆ ดูในตลาดก็น่าจะมีดังนี้

• แบบทดสอบเชาว์ปัญญา
• แบบทดสอบความถนัด
• แบบทดสอบทัศนคติ
• แบบทดสอบบุคลิกภาพในด้านต่างๆ

แบบทดสอบที่ผมคิดว่าน่าเชื่อถือมากที่สุดก็คือ แบบทดสอบเชาว์ปัญญา ที่ออกแบบและทดสอบมาแล้วว่าสามารถใช้วัดเชาว์ปัญญาของผู้ที่ทำแบบทดสอบได้ แบบทดสอบลักษณะนี้ได้ถูกออกแบบมาเพื่อทดสอบเชาว์ปัญญาอยู่แล้ว และเป็นแบบทดสอบที่ส่วนใหญ่ก็จะได้มาตรฐาน

ถัดมาที่ผมเคยใช้ในการคัดเลือกพนักงานในบริษัทที่ผมทำงานอยู่ ก็คือ แบบทดสอบความถนัดของผู้สมัคร ซึ่งแบบทดสอบในลักษณะนี้จะถูกออกแบบมาเพื่อดูว่า ผู้สมัครนั้นมีความถนัดในด้านใด และตรงกับสิ่งที่เขาได้พูดคุยระหว่างสัมภาษณ์สักเพียงใด แบบทดสอบความถนัดถ้าออกแบบดีๆ จะไม่สามารถที่จะแกล้งทำได้เลย เพราะเขาจะถามในลักษณะไม่มีถูกหรือผิด แต่จะเป็นการถามเพื่อให้เลือกมากกว่า เช่น ถ้าให้เลือกระหว่าง ปลูกต้นไม้ กับทำบัญชีจะชอบอันไหนมากกว่ากัน จะมีข้อคำถามแบบนี้อยู่ประมาณ 50 ข้อขึ้นไป เพื่อเป็นการ Cross Check ไปด้วย ซึ่งก็เป็นแบบทดสอบอีกตัวหนึ่ง ที่มีความน่าเชื่อถือในตัวแบบมันเองอยู่พอสมควรทีเดียว

แบบทดสอบถัดมาคือแบบทดสอบทัศนคติ และบุคลิกภาพ ซึ่งเท่าที่ผมเห็นก็น่าจะไปด้วยกัน โดยผลการทดสอบจะออกมาในลักษณะที่ว่า เขาเป็นคนแบบใด และคนแบบนี้จะมีลักษณะวิธีการคิดอย่างไร มีความเชื่ออย่างไรเป็นต้น แบบทดสอบบุคลิกภาพนี้ถ้าออกแบบไม่ดี ผู้ทำแบบทดสอบจะสามารถตอบในสิ่งที่อยากเป็นได้ มากกว่าสิ่งที่เขาเป็นจริงๆ ดังนั้นการใช้แบบทดสอบบุคลิกภาพ จึงควรหาแบบทดสอบที่น่าเชื่อถือมากหน่อย ซึ่งปัจจุบันในตลาดก็มีอยู่หลายรายที่ให้บริการด้านนี้อยู่

แต่อย่างไรก็ตาม การใช้แบบทดสอบ ก็คือ วิธีการกรอง และคัดเลือกหาคนอีกวิธีหนึ่งเท่านั้น ไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุด เพราะแบบทดสอบมันก็ย่อมต้องมีความคลาดเคลื่อนบ้างเป็นธรรมดา ดังนั้นควรจะใช้ประกอบในการตัดสินใจคัดเลือกมากกว่า ใช้เป็นหลักในการตัดสินใจเลย เพราะผมเคยเห็นบางบริษัทใช้คะแนนของแบบทดสอบนี้เป็นตัวตัดสินใจว่าจะรับหรือไม่รับ

ดังนั้นในการคัดเลือกคนเพื่อให้ได้คนที่เหมาะสมเข้ามาทำงานนั้น ก็ควรจะใช้วิธีการคัดเลือกในหลายๆ วิธี เพื่อนำเอาข้อมูลที่ได้มาประกอบกันในการพิจารณารับคนเข้าทำงาน โดยปกติถ้าเป็นผม ผมจะให้น้ำหนักกับการสัมภาษณ์มากที่สุด ถัดมาก็พิจารณาจากข้อมูลที่ได้จากแบบทดสอบ และจากข้อมูลจากการสัมภาษณ์รอบที่สองของบรรดา Line Manager เอาข้อมูลทั้งสามส่วนมาพิจารณาประกอบกัน โดยดูจากทัศนคติก่อนเลย ว่าจะทำงานได้กับวัฒนธรรมองค์กรของเราหรือไม่ แล้วค่อยมาพิจารณาเรื่องของความถนัด ความรู้ และเชาว์ปัญญาครับ ย้ำว่านี่เป็นวิธีการมองของตัวผมเองนะครับ อาจจะถูกหรือผิด อันนี้ไม่ทราบเหมือนกัน แต่เท่าที่ใช้มาก็สามารถหาพนักงานที่เหมาะสมเข้ามาทำงานกับองค์กรได้อยู่ครับ

อย่างไรก็ดี เครื่องมือและวิธีการคัดเลือกพนักงานรูปแบบต่างๆ นั้น มันก็มีข้อดี และข้อเสียอยู่ในตัวของมันเอง ดังนั้น เราคงต้องหาเครื่องมือที่เหมาะสมกับองค์กรของเรา อีกอย่างที่เป็นข้อจำกัดอย่างมากก็คือ แบบทดสอบต่างๆนั้น มันมีราคาแพงครับ บริษัทเล็กๆ บางครั้งก็ไม่สามารถที่จะหาซื้อมาใช้ได้ง่ายๆ ดังนั้น วิธีการแก้ไขปัญหาก็คือ การพัฒนาทักษะในการคัดเลือกพนักงานให้เกิดขึ้นกับเหล่าบรรดาผู้จัดการฝ่ายต่างๆ ที่จะต้องทำหน้าที่สัมภาษณ์พนักงาน เพื่อให้สามารถใช้ทักษะตรงนี้ในการคัดเลือกพนักงานได้ตรงตามคุณสมบัติต่างๆ ที่บริษัทกำหนดไว้

ผมเองก็เห็นมาหลายบริษัทแล้วนะครับ ที่ไม่ต้องซื้อหาแบบทดสอบอะไรมากมาย แต่มีผู้จัดการที่เข้าใจวัฒนธรรมขององค์กร และเข้าใจถึงความสำคัญของคน มาทำการสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือก สัมภาษณ์เสร็จ ก็นั่งคุยกันอย่างจริงจังถึงพนักงานแต่ละคนที่สัมภาษณ์มา ว่าจุดดี จุดอ่อนคืออะไร และเราควรจะเลือกใคร คือคุยกันอย่างจริงจังจริงๆ ไม่ใช่แค่บอกว่า

“งั้นคุณเป็นฝ่ายบุคคลคุณเลือกให้ผมหน่อยล่ะกัน ผมเองไม่มี comment อะไร”

แบบนี้จะได้พนักงานที่เหมาะสมหรือเปล่าครับ??