ผู้นำโดยตำแหน่ง หรือผู้นำที่แท้จริง

การที่เราจะเป็นผู้นำได้นั้น เราก็ต้องมีผู้ตาม เคยสังเกตมั้ยครับว่า ผู้ตามของเรานั้น ตามเราด้วยสาเหตุอะไร มีอยู่สองสาเหตุเท่านั้นครับก็คือ

1. ตามเราเพราะเรามีตำแหน่งงานที่สูงกว่า และเป็นหัวหน้าเขา ถ้าไม่ตาม ก็อาจจะมีผลต่อชีวิตการทำงานได้
2. ตามเพราะเราเป็นผู้นำที่แท้จริง ตามเพราะความรักในตัวผู้นำอย่างแท้จริง รักเพราะว่า ผู้นำสามารถทำให้เขาเก่งขึ้น ทำให้เขามีความก้าวหน้าในหน้าที่การงานได้อย่างแท้จริง

แล้วเราเองในฐานะที่เป็นหัวหน้างาน และเป็นผู้นำในหน่วยงานของเรานั้น ลองพิจารณาดูซิครับว่า เรามีผู้ตามแบบไหน

ผู้ตามของเรา หรือลูกน้องของเรานั้น ตามเราเพราะแค่เพียงว่า เรามีตำแหน่งสูงกว่าเขาใช่หรือไม่ ทำตามเราก็เพราะแค่ว่าเป็นนายเขาเท่านั้น ถ้าเป็นแบบนี้จริงๆ เราก็ไม่ใช่ผู้นำที่แท้จริงครับ

ผม เคยอ่านหนังสือด้าน Leadership ของ John C Maxwell ซึ่งได้กำหนดลำดับขั้นของผู้นำไว้ 5 ขั้นก็คือ

1. ผู้นำโดยตำแหน่ง ซึ่งเป็นลำดับขั้นที่ต่ำที่สุด มีเพียงตำแหน่งเท่านั้นที่ทำให้เราเป็นผู้นำ
2. ผู้นำเพราะความสัมพันธ์ที่ดี อันนี้เริ่มที่จะเป็นผู้นำที่ใช้ความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกน้อง ทำให้ลูกน้องรู้สึกดีที่จะตามเรา ขั้นนี้เป็นขั้นที่สูงขึ้นอีกหน่อยครับ
3. ผู้นำเพราะความเก่งในการทำงาน ผู้นำแบบนี้จะเป็นผู้นำที่ใช้ความสามารถของตนเองในการทำงาน ทำให้ลูกน้องรู้สึกว่า ถ้าทำตามหัวหน้าเราก็จะเก่งตามไปด้วย
4. ผู้นำที่ทำให้ลูกน้องเก่งไปด้วย นี่คือผู้นำที่พัฒนาลูกน้องเพื่อให้ลูกน้องของตนเองมีความเก่ง และมีความสามารถมากขึ้น การที่ลูกน้องตามผู้นำแบบนี้ก็เพราะ ตามแล้วเขาเก่งขึ้น เขาได้รับการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา
5. ผู้นำโดยบารมีอย่างแท้จริง นี่คือผู้นำที่ได้ทำใน 4 ขั้นแรกจนสามารถซื้อใจลูกน้องได้อย่างหมดใจจริงๆ

การที่เราจะเป็นผู้นำที่ดีได้นั้น เราจะต้องเป็นผู้นำที่มากกว่าแค่โดยตำแหน่งครับ เพราะนั่นไม่ใช่ผู้นำ นั่นเป็นเพียงแค่ตำแหน่งงานที่ทำให้ลูกน้องจะต้องตามเรา พอเราหมดตำแหน่ง หมดอำนาจ เขาก็จะไม่สนใจเราเลย

ผมเองก็เคยเป็นผู้ตาม ทั้งในแบบตามเขาเพราะตำแหน่ง กับตามเขาเพราะเขาเป็นผู้นำอย่างแท้จริง

นาย คนแรกที่ผมทำงานด้วยนั้น ตำแหน่งกรรมการผู้จัดการของบริษัท ซึ่งมีอำนาจเต็มแน่นอนครับ เขาใช้งานพนักงานเยี่ยงทาสจริงๆ ทำไม่ดีก็ด่า ทำดีก็ไม่เคยชม หรือไม่เคยให้ความสำคัญอะไรเลย ทำให้พนักงานทุกคนระอาในพฤติกรรมของเขาอย่างมาก ที่ทำงานด้วยนั้นก็แค่การรองานอื่นไปเรื่อยๆ และงานที่ทำก็ทำแบบขอไปที โดยแค่ให้ได้ตามที่เขาสั่งก็พอ

แต่นายคนที่สอง ซึ่งยังคงเป็นนายปัจจุบันนี้ด้วย เป็นคนที่ให้ความสำคัญแก่พนักงานมาก ผมทำงานผิดพลาด ก็โดนตำหนิเป็นธรรมดา แต่ก็ไม่ใช่การด่ากราด แถมผิดแล้ว นายก็ยังสอนให้เรารู้ว่าที่ถูกเป็นอย่างไร และสอนให้มองในสิ่งที่กว้างขึ้น เพื่อไม่ให้เกิดความผิดพลาดในครั้งต่อไป เมื่อไรที่ทำงานได้ดี ก็มีการขอบคุณเรา และชื่นชมให้เรารู้ว่า นี่แหละคือผลงานที่ดี และอยากให้รักษาระดับผลงานดีๆ แบบนี้ไว้

ผมโตมาได้ทุกวันนี้ก็เพราะนายคนที่สองนี่แหละครับ นายแบบนี้ไม่จำเป็นต้องใช้เงินซื้อใจพนักงาน สิ่งที่เขาใช้ซื้อใจพนักงานก็คือ ความดี ความใส่ใจ และความตั้งใจจริงที่จะให้ลูกน้องก้าวหน้าครับ โดยไม่หวังผลตอบแทนอะไรเลยนะครับ มันก็เลยทำให้ผมทำงานให้กับนายคนนี้แบบถวายหัวเลย

ผมเคยถามนายผมว่า การทุ่มเทพัฒนาคนแบบนี้ถ้าเราลาออกไปอยู่ทึ่อื่นเราจะไม่แย่หรือครับ นายตอบว่า

“ไม่ เห็นจะเป็นไร เพราะนี่คือการสร้างคนให้กับสังคม ถ้าเราสร้างคนดีและมีความรู้ให้กับสังคมได้อยู่เสมอ นี่คือสิ่งที่น่าภาคภูมิใจมากกว่า ถ้าคนนี้ไม่อยู่ เราก็สร้างคนใหม่ได้ และคนที่เราสร้างก็จะไม่ลืมเราด้วย ถ้าเราสร้างและให้เขาอย่างบริสุทธิ์ใจ“

และ ก็เป็นคำพูดที่ถูกต้องอย่างมากครับ คนที่นายสร้างมาแต่ละคนนั้น ไม่มีใครที่ลืมนายเลยครับ ไม่ว่าจะทำงานที่ไหนก็ตาม เมื่อมีโอกาสได้เจอกับนายก็จะเข้ามาพูดคุยทักทายอย่างออกรส และคนเหล่านี้ยังคงสำนึกในบุญคุณของนายที่ทำให้เขามีหน้าที่การงานที่ก้าว หน้าได้ทุกวันนี้

แล้วคุณเองละครับ อยากเป็นผู้นำแบบไหน