นิทานสอนใจ สวนหินที่ขาดบทบาท

ในชีวิตสังคมที่ซับซ้อน เรามักถูกกำหนดด้วยบทบาทและหน้าที่ ไม่ต่างจากกลไกของจักรวาล แต่เมื่อใดที่องค์ประกอบสำคัญละเลยหน้าที่ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นพ่อที่ไม่เป็นพ่อ หรือเจ้านายที่ไม่เป็นเจ้านาย ความโกลาหลย่อมเกิดขึ้นในทันที

อาจารย์เซน อาจารย์ฮุ่ย ต้องการสร้างสวนหินขนาดเล็กไว้ข้างเรือนพัก เพื่อใช้เป็นที่ฝึกสมาธิ ท่านจึงมอบหมายงานให้ศิษย์สองคนคือ เต๋อ และ หลิน

เต๋อ มีหน้าที่ใช้กำลังแบกหินใหญ่มาวางในตำแหน่งที่เป็น “ภูเขา” ตามที่อาจารย์กำหนด และ หลิน มีหน้าที่ใช้คราดขนาดเล็กกวาดทรายให้เป็น “สายน้ำ” ที่มีลวดลายอ่อนช้อยล้อมรอบภูเขา

ในวันแรกของการทำงาน เต๋อกับหลินต่างก็ทำหน้าที่ของตนอย่างแข็งขัน แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความคิดเปรียบเทียบก็เริ่มก่อตัวขึ้น

เต๋อ ผู้มีมือหยาบกร้านจากการยกหิน เริ่มเบื่อหน่ายกับความหนักหน่วงและอยากลองทำงานละเอียดอ่อนบ้าง เขาคิดว่างานกวาดทรายดูง่ายดายและสวยงามกว่า

หลิน ผู้มีความละเอียดอ่อน แต่มีกำลังน้อย เริ่มเหนื่อยล้ากับการบรรจงสร้างลวดลายคลื่นบนผืนทราย เขาคิดว่างานยกหินคงจะตรงไปตรงมาและน่าเบื่อน้อยกว่า

ในที่สุด ทั้งสองก็ตัดสินใจ แลกเปลี่ยนหน้าที่กัน โดยที่อาจารย์ฮุ่ยไม่ได้อนุญาต

เต๋อ ผู้มีกำลังดุจภูเขา เข้ามาถือคราด เขาใช้คราดอย่างหยาบกระด้าง มือที่หนักแน่นเกินไปทำให้ลวดลายคลื่นขาดความอ่อนช้อยและทิ้งรอยลึกเป็นหลุมเป็นบ่อ ความงามของสายน้ำหายไป

หลิน ผู้มีกำลังน้อย พยายามจะแบกหินก้อนใหญ่ที่ถูกกำหนดให้เป็นภูเขาลูกหลัก แต่เขากลับยกมันไม่ไหว หินหล่นกระแทกพื้นทรายที่เพิ่งจัดเรียงไว้จนกระจัดกระจาย และเขาเองก็เจ็บหลัง

เมื่ออาจารย์ฮุ่ยเดินออกมาดู สวนหินกลับเต็มไปด้วยความโกลาหล ไม่มีความสงบ และไม่มีความงามใดๆ เลย

“เกิดอะไรขึ้นกับสวนแห่งนี้?” อาจารย์ฮุ่ยถาม

เต๋อและหลินสารภาพว่าได้แลกเปลี่ยนหน้าที่กัน อาจารย์ฮุ่ยจึงชี้ไปที่สวนที่พังทลายและกล่าวว่า

“พวกเจ้าทั้งสองคนต่างก็มีทักษะและกำลังที่จำเป็น แต่เมื่อเจ้าละทิ้งหน้าที่ของตนเอง และพยายามเป็นสิ่งที่เจ้ามิใช่ สวนแห่งความสงบนี้จึงพังทลายลง

เต๋อ! มือของเจ้าเหมาะจะเป็นดั่งภูเขาที่มั่นคง ไม่ใช่สายน้ำที่อ่อนช้อย

หลิน! สายตาของเจ้าเหมาะจะเป็นดั่งสายน้ำที่ละเอียดอ่อน ไม่ใช่ภูเขาที่แข็งกระด้าง

เมื่อภูเขาไม่เป็นภูเขา และสายน้ำไม่เป็นสายน้ำ หน้าที่ที่ต้องรักษาก็ถูกทอดทิ้ง ผลลัพธ์คือความไม่สงบสุขและความล้มเหลว

จงจำไว้ว่า สังคมจะมีความสุขได้ ก็ต่อเมื่อทุกคนยอมรับและทำหน้าที่ของตนเองอย่างสมบูรณ์ เพราะนั่นคือรากฐานแห่งระเบียบที่แท้จริง”

เต๋อและหลินกลับไปทำหน้าที่ของตนอย่างนอบน้อม ตั้งแต่นั้นมา สวนหินก็สำเร็จลุล่วงด้วยความงามและความสงบตามที่อาจารย์ตั้งใจไว้

---

ข้อคิด: ความสงบสุขของส่วนรวมไม่ได้มาจากความสามารถอันหลากหลายของบุคคล แต่มาจากการที่บุคคลแต่ละคนมีความรับผิดชอบที่จะรักษาและทำให้หน้าที่ของตนสมบูรณ์ที่สุดในบทบาทที่ตนเองได้รับ ไม่ว่าบทบาทนั้นจะใหญ่หรือเล็กก็ตาม