นิทานสอนใจ รอยด่างของกระจก

ชีวิตของเรานั้นไม่ต่างจากกระจกเงา ที่อาจมีรอยด่างจากการกระทำที่ผิดพลาด แต่ความสำคัญไม่ได้อยู่ที่รอยด่างนั้นเกิดขึ้นแล้ว แต่อยู่ที่ว่าเราจะใช้ “สำนึก” ในการไถ่ถอนและป้องกันความผิดพลาดซ้ำรอยได้อย่างไร ลองอ่านนิทานเรื่องนี้ดูนะครับ

อาจารย์เซน อาจารย์เมิ่ง มีภารกิจหนึ่งที่มอบหมายให้ศิษย์ทุกคนทำเป็นประจำ คือการขัดเงากระจกทองแดงเก่าแก่ที่แขวนอยู่ในห้องโถง กระจกนี้เป็นสัญลักษณ์ของจิตใจที่ต้องได้รับการขัดเกลาอยู่เสมอ

วันหนึ่ง อี้ ศิษย์หนุ่มผู้เปี่ยมไปด้วยความกระตือรือร้นได้รับมอบหมายให้ทำภารกิจนี้เป็นครั้งแรก อี้รีบร้อนอยากให้งานเสร็จเร็ว จึงขัดอย่างรวดเร็วและใช้น้ำยาที่เข้มข้นเกินไป เมื่อเขาล้างออกและส่องดู เขาพบว่ากระจกไม่ได้เงางามอย่างที่ควร แต่กลับมีรอยด่างเป็นวงพร่ามัวจากการขัดที่ผิดวิธี

อี้รู้สึกกังวล และตัดสินใจจะขัดซ้ำทันทีด้วยวิธีเดิม โดยคิดว่า “ข้าจะทำซ้ำอีกครั้งให้แรงและเร็วขึ้น เผื่อว่าความผิดพลาดจะหายไป”

อาจารย์เมิ่งซึ่งยืนสังเกตการณ์อยู่เงียบๆ ได้ก้าวเข้ามาหาและยื่นมือห้ามไว้

“อี้เอ๋ย” อาจารย์กล่าว “กระจกบานนี้สะท้อนเรื่องราวของชีวิตเราได้อย่างดี ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นนั้นมิใช่เรื่องร้ายแรง แต่การกระทำซ้ำในความผิดเดิม โดยที่จิตใจมิได้เรียนรู้สิ่งใดเลย คือความผิดพลาดที่แท้จริง“

อาจารย์เมิ่งให้น้ำหนักมือและผ้าขัดชุดใหม่แก่อี้ และบอกให้เขาเริ่มใหม่

ครั้งที่สอง อี้ไม่รีบร้อน เขาไม่ได้มองไปที่ความผิดพลาดเดิมอย่างเสียใจ แต่เริ่ม มองสำรวจ (สำนึก) ตั้งแต่รอยด่างนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร เขาวิเคราะห์ว่าแรงกดมือและน้ำยาที่ใช้ในครั้งแรกนั้นไม่สมดุลอย่างไร

อี้เริ่มขัดอย่างช้าๆ ใช้เพียงปลายผ้าแตะน้ำยาบางเบา ใช้แรงกดที่สม่ำเสมอในจังหวะที่ผ่อนคลาย แต่เปี่ยมด้วย สติ ทุกครั้งที่ขัด อี้รู้สึกราวกับว่าไม่ได้ขัดกระจกภายนอก แต่กำลังขัดเกลาความบกพร่องในความรีบร้อนของจิตใจตนเอง

หลังจากผ่านไปครู่ใหญ่ รอยด่างก็ค่อยๆ จางหายไป และกระจกทองแดงก็กลับมาเงางามและบริสุทธิ์ยิ่งกว่าเดิม

อาจารย์เมิ่งพยักหน้าด้วยความพอใจและกล่าวว่า

“ความผิดพลาดครั้งแรกคือเพียงรอยด่างบนทองแดง แต่การที่เจ้าพยายามขัดซ้ำทันทีโดยไม่รู้สำนึก คือการสร้างรอยด่างที่ลึกกว่าลงไปในจิตวิญญาณ

การไถ่ถอนความผิดมิใช่การทำลายหลักฐานของความผิดนั้น แต่คือการ รู้สำนึก (Acknowledge) อย่างแท้จริงว่าอะไรที่ทำให้เกิดรอยด่าง และใช้ ปัญญาที่ถูกแก้ไข (Corrected Wisdom) ในการกระทำครั้งต่อไป

การกระทำถูกครั้งเดียวหลังความผิดพลาด… มีพลังมากกว่าการกระทำผิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า“

อี้ก้มลงคำนับด้วยความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เขาตระหนักได้ว่า ตลอดชีวิตที่ผ่านมาเขามักจะพยายาม ‘กลบเกลื่อน’ ความผิดพลาด แทนที่จะ ‘เรียนรู้’ จากมัน และนั่นคือเหตุผลที่ความผิดพลาดเดิมๆ ยังคงตามมาหลอกหลอนเขาอยู่เสมอ

---

ข้อคิด: เราทุกคนย่อมเคยทำผิดพลาด แต่ความสำคัญไม่ได้อยู่ที่การกระทำนั้น ได้เกิดขึ้นแล้ว แต่อยู่ที่ว่าเราจะ รับมือ กับความผิดพลาดนั้นอย่างไร การรู้สำนึกและแก้ไขอย่างมีสติ คือกระบวนการสำคัญที่ช่วยชำระล้างความผิดพลาดในอดีตให้กลายเป็นบทเรียนอันมีค่าสำหรับการก้าวเดินในปัจจุบัน