ความคิดสร้างสรรค์ของพนักงาน หายไปไหนกันหมด

ผู้บริหารของหลายองค์กรชอบบ่นให้ฟังว่า พนักงานของเขาไม่ค่อยมีความคิดสร้างสรรค์ ให้คิดอะไรก็คิดไม่ค่อยออก ให้แก้ปัญหาอะไร ก็แก้ไม่ค่อยได้ เวลาจะให้คิดโครงการใหม่ๆ ก็เงียบหายไป ไม่มีผลงานใหม่ๆ ออกมาให้เห็น วันๆ ทำแต่งานแบบเดิมๆ สั่งอะไรก็ไม่ค่อยจะได้ ถ้าสิ่งที่สั่งนั้น เป็นสิ่งที่ต้องคิดหาทางใหม่ๆ

ผมก็สอบถามว่า เริ่มให้พนักงานและผู้บริหารระดับกลาง ต้องมีความคิดสร้างสรรค์กันมาตั้งแต่เมื่อไหร่ ตั้งแต่เปิดบริษัทเลยหรือเปล่า คำตอบที่ได้มาก็คือ ก็เพิ่งอยากจะให้พวกเขาได้คิดอะไรใหม่ๆ บ้างในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมานี้เอง บางบริษัทก็บอกว่า เพิ่งจะเริ่มกันปีนี้

ก็เลยทำให้ผมนึกถึงงานชิ้นหนึ่งที่ผมเคยทำไว้เมื่อสมัยที่ต้องเข้าไปวางระบบงานให้กับบริษัทแห่งหนึ่ง เป็นงานเรื่องการปรับปรุงระบบงานในองค์กร และระบบบริหารงาน ซึ่งมีประเด็นเรื่องของการหาสาเหตุว่า ทำไมพนักงานถึงไม่ค่อยคิดอะไรใหม่ๆ ก็เลยนำมาถ่ายทอดให้อ่านกันดูครับ เผื่อเป็นประโยชน์

• องค์กรมีกฎระเบียบการปฏิบัติงานที่มากเกินไป ไม่เอื้อให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ สาเหตุแรกที่มักจะทำให้พนักงานไม่ค่อยคิดอะไรใหม่ๆ หรือเลิกคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ ก็คือ โครงสร้างองค์กรแบบที่เป็นระบบ ระเบียบมากจนเกินไป มีกฎเกณฑ์ มีข้อปฏิบัติต่างๆ มากมาย จนแบบว่า จะคิด จะทำอะไร ก็ติดกับกฎเกณฑ์ กฎระเบียบข้อบังคับเต็มไปหมด คิดจะทำแบบนี้ ก็ติดกฎข้อนั้น คิดจะทำแบบนั้นก็ไปติดกฎข้อนี้อีก บางครั้งมีทางออกให้กับปัญหาแล้ว แต่กลับทำอะไรไม่ได้เพราะมัวแต่ไปติดกับกฎระเบียบต่างๆ ที่มีอยู่ พอเป็นแบบนี้ไปนานๆ เข้าพนักงานก็จะเรียนรู้ว่า อย่าไปคิดอะไรมันเลย คิดไปก็ทำอะไรไม่ได้ ติดขัดไปหมด

 

• ผู้บริหารที่ไม่เปิดใจ สาเหตุที่สองที่เป็นเหตุให้พนักงานไม่ค่อยคิดอะไรใหม่ๆ ก็คือตัวผู้บริหาร หรือหัวหน้างานโดยตรงของพนักงาน เป็นคนที่มีความเชื่อมั่นในตนเองมากเจนเกินไป อีโก้สุดๆ พนักงานคิดอะไร ก็บอกว่าผิดหมด เสนออะไร ก็บอกว่าใช้ไม่ได้หมด ต้องทำในแบบที่เขาต้องการเท่านั้น ใครคิดอะไรแตกต่างจากเขา ก็ถือว่าไม่ถูกต้อง เป็นแบบนี้ไปสักพัก พนักงานก็เรียนรู้ว่า ถ้าจะทำงานแบบให้ดี ต้องไม่คิดอะไร ต้องไม่เสนออะไร อวยเข้าไว้ดีที่สุด สุดท้ายก็เลยไม่มีความคิดสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ ออกมาจากพนักงาน

 

• ทำงานตามคำสั่งจนเคยชิน บางองค์กรเปิดมากว่า 20 ปี พนักงานที่ทำงานกับองค์กร ก็ทำงานกันแบบตามคำสั่งล้วนๆ เพราะมีขั้นตอนการทำงานที่ชัดเจน ปฏิบัติงานกันตามปกติไปเรื่อยๆ ไม่ต้องคิดอะไรมากมาย จนพนักงานเองก็เคยชินกับการทำงานแบบนี้ พอถึงวันที่ผู้บริหารระดับสูงบอกว่า ต้องให้พวกเราช่วยกันคิดหาทางปรับปรุงงานให้ดีขึ้น พนักงานกลุ่มนี้ ก็คิดอะไรไม่ออกเลย เพราะเขาไม่เคยถูกฝึกให้คิดมาก่อน ทำงานต่อกันมา 20 ปี โดยไม่ต้องคิดอะไร มันก็คิดไม่ออกสิครับ

 

• ตัวพนักงานขาดความคิดสร้างสรรค์ สาเหตุอีกประการก็คือ มาจากตัวพนักงานเองที่อาจจะเป็นคนที่ไม่ถนัดที่จะคิดอะไรใหม่ๆ ชอบที่จะทำงานตามคำสั่งไปเรื่อยๆ จะให้ทำอะไรก็สั่งมา ดังนั้น ถ้าองค์กรของเราเปลี่ยนแนวทางในการทำงานใหม่ ให้พนักงานต้องคิดสร้างสรรค์อยู่เสมอ ก็คงต้องรับพนักงานที่ชอบคิดเข้ามาทำงานด้วยเช่นกัน ตรงนี้จะต้องกำหนดให้เป็นมาตรฐานของการรับพนักงานใหม่ที่ชัดเจนเลย

 

• ไม่ได้รับแรงจูงใจจากผู้จัดการ พนักงานบางคนชอบคิด หัวหน้าเองก็ชอบให้คิด ดูเหมือนจะไปด้วยกันได้ แต่พอถึงเวลาที่พนักงานคิดงานอะไรบางอย่างออกมา และมานำเสนอ โดยที่งานนั้นอาจจะดูแหวกแนวไปหน่อย คนที่เป็นหัวหน้าแทนที่จะพูดจาให้กำลังใจพนักงาน เพราะพนักงานก็คิดมาจริงๆ แต่กลับใช้คำตำหนิ ว่ากล่าว บางคนถึงกับพูดว่า “นี่แน่ใจหรือว่าใช้สมองคิด” หรือ “แน่ใจหรือว่าจบสูงมาขนาดนี้ คิดได้แค่นี้เองหรือ” ฯลฯ ซึ่งคำพูดเหล่านี้ของหัวหน้านี่แหละครับที่จะเป็นสาเหตุให้พนักงานไม่อยากจะคิดสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ ต่อไป

ดังนั้นถ้าองค์กรของท่านต้องการให้พนักงานมีความคิดสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ บ้าง หรือให้เริ่มที่จะคิดหาวิธีการทำงานใหม่ๆ ปรับปรุงการทำงานให้ดีขึ้นบ้าง ก็คงต้องพิจารณาถึงประวัติศาสตร์ของบริษัทตนเองสักเล็กน้อย ว่าเคยเป็นมาอย่างไร เคยให้พนักงานได้คิดอะไรบ้างหรือไม่ เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ต้องอาศัยเวลาในการปรับตัว และพัฒนาตัวเอง

จู่ๆ วันดีคืนดี ผู้บริหารรู้สึกคึกขึ้นมา แล้วบอกว่า พนักงานทุกคนจะต้องคิดสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ จากนี้เป็นต้นไป แล้วก็คาดหวังว่า จะต้องได้ความคิดใหม่ๆ ในทันที มันคงจะยากนะครับ