อย่ามัวแต่สร้างธุรกิจจนลืมสร้างผู้สืบทอดตำแหน่ง

การทำธุรกิจนั้น เจ้าของธุรกิจย่อมต้องการให้ธุรกิจของตนเองเติบโตก้าวหน้าไปเรื่อยๆ บางธุรกิจมีนโยบายชัดเจนเลยว่า จะต้องเติบโตอย่างยั่งยืน นั่นก็แปลว่า จะต้องมีการสืบทอดการทำธุรกิจไปสู่รุ่นต่อรุ่นกันไปเรื่อยๆ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นในทางปฏิบัติก็คือ เจ้าของธุรกิจ หรือผู้บริหารระดับสูงขององค์กร มักจะมุ่งเน้นไปในเรื่องของการสร้างการเจริญเติบโตให้กับธุรกิจ จนลืมที่จะสร้างคน และสร้างผู้สืบทอดตำแหน่ง หรือที่เราเรียกกันว่า Succession Plan นั่นเอง

บางองค์กรทำงานกันจนผู้บริหารแต่ละคนใกล้เกษียณ หรือบางองค์กรลืมไปเลยว่าต้องเกษียณอายุ ก็ทำงานต่อไปเรื่อยๆ จนไม่มีแรงจะทำงานก็มี ไม่มีการวางแผนเพื่อเตรียมความพร้อมของพนักงาน ไม่มีการวางแผนเพื่อกำหนดหาผู้สืบทอดตำแหน่ง สิ่งที่เกิดขึ้นบ่อยในหลายองค์กรก็คือ การต่ออายุเกษียณของผู้บริหารระดับสูงเกือบหมดทีม ด้วยเหตุผลที่ว่า ไม่มีใครขึ้นมาทำงานแทนได้เลย อีกทั้งพัฒนาก็ไม่ทัน และหาคนนอกเข้ามาก็ไม่ได้

องค์กรของท่านเป็นแบบนี้บ้างหรือไม่ ถ้าไม่อยากให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ สิ่งที่จะต้องวางแผนและดำเนินการตั้งแต่เนิ่นๆ ก็คือ การวางแผนหาและพัฒนาผู้สืบทอดตำแหน่งนั่นเอง เราลองมาดูแนวทางกันคร่าวๆ นะครับ

• กำหนดตำแหน่งสำคัญในองค์กร หรือที่เรียกว่า Critical Position ว่ามีตำแหน่งอะไรบ้าง ที่มีความสำคัญต่อความสำเร็จของธุรกิจของเรา อาจจะมีการจัดลำดับความสำคัญของงาน เพื่อที่จะเป็นตัวบอกเราว่า ตำแหน่งไหนที่จำเป็นที่ขาดไม่ได้เลย และต้องมีคนขึ้นมาทำงานอย่างต่อเนื่อง

 

• พิจารณาข้อมูลรายละเอียดของพนักงานที่ทำงานในตำแหน่งสำคัญดังกล่าว คือ จะต้องมีการวิเคราะห์เพื่อดูว่า พนักงานหรือผู้บริหารที่ทำงานในตำแหน่งสำคัญๆ ดังกล่าวนั้น มีอายุเท่าไหร่ และจะทำงานอีกกี่ปีถึงจะเกษียณอายุ เพื่อที่จะได้เห็นระยะเวลาที่จะใช้ในการพัฒนาพนักงานคนถัดไปขึ้นมาแทนได้อย่างทันเวลา

 

• กำหนดคุณสมบัติของตำแหน่งงานสำคัญ หรือบางแห่งก็เรียกกันว่า Job Profile หรือบางแห่งก็เรียกว่า Success Profile แต่จะเรียกอะไรนั้นไม่สำคัญ สำคัญที่จะต้องมีการกำหนดคุณสมบัติของตำแหน่งงานนั้นๆ ให้ชัดเจนว่าตำแหน่งงานที่เราต้องการวางผู้สืบทอดตำแหน่งนั้น ต้องการคนที่มีคุณสมบัติแบบไหนที่จะมาทำได้อย่างประสบความสำเร็จ ทั้งด้าน ความรู้ ประสบการณ์ในการทำงานที่เคยผ่านมา ทักษะ และพฤติกรรมในการทำงานที่สอดคล้องกับงานที่ทำ จะต้องถูกกำหนดขึ้นอย่างละเอียด และได้รับการยอมรับจากคณะกรรมการของบริษัทก่อนที่จะนำมาใช้จริง

 

• สร้างกลุ่มพนักงานที่เป็น Talent หรือที่เรามักจะเรียกกันว่า Talent Pool ซึ่งก็คือ กลุ่มพนักงานที่มีผลงานที่ดี มีศักยภาพเยี่ยม พร้อมที่จะเติบโตไปกับองค์กร เป็นพนักงานที่มีความเก่งกาจสามารถเป็นเยี่ยม ซึ่งพนักงานกลุ่มนี้มักจะถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Talent พนักงานกลุ่มนี้ จะถูกเก็บบันทึกประวัติอย่างละเอียดทั้งด้านการศึกษา ประสบการณ์ในการทำงานทั้งในองค์กร และนอกองค์กร การพัฒนาที่ผ่านมา ผลงานที่ผ่านมา และมีการประเมินศักยภาพกันมาโดยตลอด ก่อนที่เราจะได้ผู้สืบทอดตำแหน่ง ก็ต้องหาพนักงานที่มีคุณสมบัติที่พร้อมที่จะสืบทอดตำแหน่งเสียก่อน ซึ่งก็ต้องหามาจากกลุ่มคนเก่งขององค์กรนั่นเอง แต่ถ้าองค์กรยังไม่มีการทำกลุ่มคนเก่งขึ้นมา ก็คงต้องมีเกณฑ์บางอย่างที่มาบอกว่า ใครเป็นคนที่พร้อมมากพร้อมน้อยอีกที

 

• หาพนักงานที่เหมาะสมกับตำแหน่งสำคัญ จากกลุ่มคนเก่งของบริษัท เราก็คัดเลือกพนักงานที่เหมาะสมที่สุด ปกติก็จะคัดออกมาประมาณ 3 คน และกรรมการบริษัท หรือกรรมการบริหาร ก็จะทำหน้าที่ในการประเมินความพร้อมของพนักงานแต่ละคนโดยเอาคุณสมบัติของพนักงานแต่ละคนเทียบกับคุณสมบัติของตำแหน่งที่กำหนดไว้ เพื่อดู % ความพร้อม ปกติก็จะกำหนดเป็น 3 ลักษณะก็คือ พร้อมขึ้นได้ทันที พร้อมในอีก 2-3 ปีข้างหน้า และพร้อมในอีก 5 ปี เป็นต้น

 

• วางแผนการพัฒนาพนักงานแต่ละคน เมื่อค้นพบเจอตัวผู้สืบทอดตำแหน่ง 3 อันดับแล้ว (ต่อหนึ่งตำแหน่ง) ก็จะต้องมีการวางแผนพัฒนาพนักงานแต่ละคนในสิ่งที่เขายังขาดอยู่ หรืออาจจะเป็นการเสริมจุดแข็งของพนักงานคนนั้นให้พร้อมยิ่งขึ้นก็ได้ จากนั้นก็ประเมินผลการพัฒนาพนักงานที่เป็นตัวเก็งแต่ละคนเพื่อพิจารณาความพร้อมทุกๆ ปี

เมื่อถึงเวลาที่ผู้บริหารที่ดำรงตำแหน่งต้องเกษียณอายุไป เราก็จะมีผู้บริหารที่มีความพร้อมที่จะขึ้นมาดำรงตำแหน่งแทนได้ในทันที ซึ่งก็จะไม่ทำให้งานต้องชะงัก หยุดไป หลายท่านอาจจะสงสัยว่า แล้วธุรกิจที่เป็นครอบครัว ก็ไม่เห็นจำเป็นต้องสร้างอะไร เพราะนามสกุลเดียวกันมันก็จบ แต่ในปัจจุบันนี้ เราจะเห็นบ่อยๆ ว่า เจ้าของให้ลูกหลานเข้ามาเรียนรู้ก่อนตั้งแต่ยังเด็ก โดยเริ่มต้นจากตำแหน่งล่างๆ ก่อนก็มี

บางแห่งประกาศชัดว่า พนักงานคนไหนที่พร้อม ก็ยินดีให้ขึ้นบริหารได้เลย ไม่จำเป็นต้องเป็นนามสกุลเดียวกับเจ้าของก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจแบบไหน เรื่องของการสร้างผู้สืบทอดตำแหน่งที่พร้อมนั้น ถือว่าสำคัญไม่แพ้กันครับ

วันนี้คุณสร้างผู้สืบทอดตำแหน่งแล้วหรือยังครับ