ความเคยชินทำให้เราไม่คิด

ปกติทุกท่านวางแผนการทำงาน และการใช้ชีวิตในแต่ละวันกันบ้างหรือเปล่าครับ คนที่เรียนเรื่องของบริหารจัดการมาจะต้องถูกสอนเรื่องของหลักในการบริหารจัดการว่าประกอบไปด้วย การวางแผนงาน การมอบหมายงาน การควบคุมงาน การประเมินผลของงานที่ออกมา แล้วก็เริ่มต้นวางแผนกันใหม่ แต่ในทางปฏิบัตินั้น เราได้วางแผนกันสักเพียงใดครับ

สิ่งที่ผมอยากจะบอกก็คือ คนเราส่วนใหญ่จะปฏิบัติงานตามความเคยชินเป็นส่วนใหญ่ เคยทำแบบไหน ก็จะทำแบบนั้นไปตลอด และจะไม่ค่อยคิดอะไรใหม่ๆ รวมทั้งไม่ค่อยยอมจะเปลี่ยนแปลงอะไรมากนัก เพราะของเดิมที่ทำอยู่มันดีอยู่แล้ว พอไม่คิดอะไรใหม่ ก็เลยไม่ต้องมีการวางแผนอะไรเลย ผลก็คือ เราจะไม่ค่อยจะได้ใช้ทักษะในการวางแผนการทำงานกันมากนัก โดยเฉพาะหัวหน้างานและพนักงานในระดับล่างๆ หน่อย เนื่องจากข้างบนทำไว้ให้หมดแล้ว เราก็เดินตามๆ กันไปก็เพียงพอ

ผมอยากทราบว่าในตอนเช้าจะมีสักกี่คนที่วางแผนการแต่งตัว วางแผนการเดินทาง หรือแม้กระทั่งวางแผนว่าจะกินอะไรเป็นอาหารเช้าดี ผมเชื่อว่าน้อยคนมากที่จะคิดเรื่องเหล่านี้ เพราะอะไรหรือครับ ก็เพราะความเคยชินของการใช้ชีวิตนี่แหละครับ แต่ถ้าถามว่าเราจำเป็นต้องวางแผนทุกอย่างเลยหรือ จริงๆ แล้วก็ไม่จำเป็นต้องวางแผนเป็นขั้นเป็นตอนไปซะทุกอย่างหรอกครับ เพียงแต่ผมต้องการบอกว่า คนเรามักจะยึดติดกับความเคยชินเดิมๆ และมักจะไม่ค่อยคิดที่จะเปลี่ยนแปลง ก็เลยไม่อยากให้เรายึดติดกับความเคยชินในการทำงานจนเราไม่ได้พัฒนาอะไรใหม่ๆ เลย

ผมเคยเขียนบทความเรื่องการใช้สมองของคนเราว่า สมองถูกออกแบบมาให้คิดก็จริง แต่เป้าหมายของสมองก็คือ การทำให้เราไม่ต้องคิดอยู่ตลอดเวลา (งงมั้ยครับ) สมองจะเรียนรู้ และเก็บเป็นรูปแบบของการกระทำ โดยที่จะเรียนรู้ว่า ถ้าทำแบบนี้จะต้องตอบสนองแบบนี้ และรูปแบบการตอบสนองนี้จะถูกเก็บไว้ในความทรงจำ พอถึงเวลาที่เกิดสถานการณ์แบบเดิมขึ้น สมองก็จะสั่งการโดยอัตโนมัติโดยที่ไม่ต้องคิดเลยว่าให้ทำพฤติกรรมแบบนั้น เราเรียกพฤติกรรมเหล่านี้ว่า ความเคยชิน ซึ่งถ้าเรามีความเคยชินมากๆ เข้า สมองก็จะเริ่มไม่คิด พอสมองไม่ได้ใช้งานมากเข้า ก็เริ่มจะคิดอะไรไม่ออก จะคิดอะไรก็ติดขัดไปหมด เพราะเราไม่เคยสั่งให้สมองคิดนั่นเอง

ดังนั้นจงอย่าเดินตามความเคยชินบ่อยนัก พยายามปรับรูปแบบการใช้ชีวิตประจำวัน รูปแบบการทำงานประจำวัน ให้เป็นรูปแบบใหม่ๆ บ้าง เช่น เปลี่ยนเส้นทางการมาทำงานบ้าง การขับรถออกนอกเส้นทางไปบ้าง หรือ เดินทางไปสถานที่ใหม่ๆ บ้าง ทั้งนี้เพื่อไม่ให้ความเคยชินเกาะกินเราไปจนเราไม่สามารถคิดอะไรใหม่ๆ ได้

ตอนนี้คุณกำลังทำกิจกรรมบางอย่างด้วยความเคยชินหรือเปล่า