Proactive นิสัยแห่งความสำเร็จ

อุปนิสัยที่หนึ่งของ เจ็ดอุปนิสัยแห่งการเป็นคนที่มีประสิทธิผลสูง (7 Habits for effective people) ซึ่งเรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่เขียนออกมานานมากกว่าสิบปีแล้ว แต่ที่ผมยังนำเรื่องนี้มาเขียนให้อ่านกันก็เพราะว่า นิสัยนี้เป็นนิสัยพื้นฐานแห่งความสำเร็จจริงๆ และก็อยากให้ทุกคนพยายามฝึกนิสัยนี้ให้ได้

หลายคนคงเคยได้อ่านหนังสือเล่มนี้มาบ้างแล้ว อ่านแล้วได้นำมาปฏิบัติบ้างหรือไม่ครับ จริงๆ แล้วสิ่งที่ผู้เขียนได้เขียนไว้นั้น เป็นกฎของธรรมชาติจริงๆ ซึ่งถ้าทุกคนทำตามกฎนี้ ความสำเร็จก็จะยิ่งใกล้ความเป็นจริงมากขึ้นเรื่อยๆ

คำว่า Proactive ก็คือ ไม่ Reactive งงมั้ยครับ แปลเป็นไทยง่ายๆ ก็คือ ทำทุกอย่างในเชิงรุก ไม่ว่าจะเป็นพฤติกรรม ความคิดความอ่านของเราเอง ก็ต้องคิด และทำในเชิงรุกไปก่อน ไม่ใช่ทำเพราะตอบสนองไปตามอารมณ์ หรือความต้องการส่วนตัวของเรา

การที่จะมีนิสัยแบบ Proactive นั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องตั้งเป้าหมายในชีวิตของเราให้เห็นเด่นชัดขึ้นมาก่อน แล้วจากนั้นจึง มานั่งพิจารณาว่า เราจะต้องทำอย่างไรให้ไปถึงเป้าหมายที่เราตั้งใจไว้ ก็คล้ายๆ กับการกำหนดแผนการปฏิบัติการออกมาให้ชัดเจน จากนั้นก็ต้องบังคับตนเองให้เดินไปตามแผนที่เรากำหนดไว้ การบังคับตนเองให้เดินไปตามแผนที่เรากำหนดไว้นี่แหละครับ ที่เรียกว่า Proactive

ถ้าเราต้องการจะประสบความสำเร็จในการเรียน แผนงานที่เราจะต้องทำก็คือ ตั้งใจเรียน อ่านหนังสือทุกวัน นี่คือความเป็นเหตและผลโดยปกติอยู่แล้ว แต่ในทางปฏิบัติ เรากลับเรียนบ้าง ไม่เรียนบ้าง โดดเรียนบ้าง มาเรียนบ้าง หนังสือไม่เคยอ่าน เอาแต่แชท หรือสนุกกับการเล่นอินเตอร์เน็ตไปวันๆ ตามความรู้สึกสนุกสนานของเรา ผมถามว่า ถ้าเราทำตามความสบายของตัวเราเองแบบนี้ เมื่อไรถึงจะบรรลุเป้าหมายในชีวิตของเรา นิสัยแบบนี้แหละครับ ที่เรียกว่า Reactive ก็คือการทำนิสัยตามสัญชาติญานของตัวเราเอง ตามความสบายที่เราต้องการ

ดังนั้นการที่เราจะมีนิสัยแบบ Proactive ได้นั้น เราต้องบังคับตัวเองให้ทำในสิ่งที่เราไม่อยากจะทำ แต่เป็นสิ่งที่ทำให้เราประสบความสำเร็จในชีวิตได้

เช่น เราอยากรวย แต่ถ้าเราไม่ทำงาน มันก็ไม่มีทางรวยได้ เราอยากจะลดความอ้วน แต่ยังนอนตื่นสาย ไม่ออกกำลังกาย แถมยังกินแต่อาหารหวานๆ ไขมันเยอะ ที่ถูกปากเรา แบบนี้เราก็ไม่สามารถลดความอ้วนได้ อยากเก่งภาษา อยากทำงานเก่ง อยากนำเสนอได้ดี อยากขายได้เยอะๆ อยากเป็นโน่น อยากเป็นนี่ แต่กลับใช้ชีวิตแบบเดิมๆ ตื่นสายๆ เพราะอยากนอน มันสบายดี ก็เลยนอนต่อไป อยากแชทกับเพื่อน เพราะมันสนุกดี เพลินดี คลายเครียด ดูทีวีตั้งแต่กลับถึงบ้าน นั่งจนถึงเวลานอน จากนั้นก็นอน เช้าตื่นมาก็ตื่นสายอีกเหมือนเดิม

ด้วยพฤติกรรมข้างต้น เมื่อไรเราถึงจะบรรลุเป้าหมายในชีวิตของเราได้ล่ะครับ ตั้งเป้าหมายให้ตายก็ไม่มีทางไปได้ถึงเลยครับ ถ้าเราไม่ปรับพฤติกรรมตนเอง ฝืนความสบายสักหน่อย วันละนิดก็ยังดีครับ ค่อยๆ ปรับ เพราะจะให้คนเราปรับทันทีคงจะยาก ดังนั้น ขอให้มีสติ ตั้งสติให้มั่น แล้วลองเปลี่ยนนิสัยของเราวันละนิดครับ ดูทีวีให้น้อยลงวันละนิดๆ ตื่นเช้าขึ้นอีกนิดวันละนิดๆ ค่อยๆ ทำไปเรื่อยๆ

อีกอย่างที่สำคัญก็คือ ต้องมีความอดทนครับ อยากล้มเลิกกลางทาง มีอยู่สองอย่างครับที่ทำให้คนเราไม่ประสบความสำเร็จสักที ก็คือ หนึ่ง ดำเนินชีวิตแบบเดิมๆ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงวิธีการใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับเป้าหมายที่เราตั้งไว้ สองก็คือ เริ่มเปลี่ยนแล้ว แต่ไม่อดทนมากพอ นิสัยแบบเดิมๆ ก็กลับมาใหม่

ดังนั้นขอจงมีสติ และความอดทนครับ ความสำเร็จก็จะอยู่ไม่ไกลครับ