ผลสำรวจอัตราการจ่ายโบนัสปลายปี 2009 นี้

เราคุยกันในเรื่องของแนวโน้มการขึ้นเงินเดือนประจำปีตามผลงานไปก็หลายบทความแล้ว คราวนี้จะมาลองดูผลการสำรวจในเรื่องของการจ่ายโบนัสประจำปี 2009 ที่กำลังจะถึงนี้ว่า ในตลาดเขากะว่าจะให้โบนัสกันสักเท่าไรกัน

ผมอาศัยผลการสำรวจค่าจ้างของ 2 แห่งที่ผมได้เขาไปมีส่วนร่วมในการดำเนินการ ก็จะมีของบริษัทผมเอง ก็คือ บริษัท การจัดการธุรกิจ จำกัด และก็ของ สมาคมการจัดการงานบุคคลแห่งประเทศไทยที่ผมเป็นหัวหน้าโครงการสำรวจค่าจ้างและสวัสดิการอยู่ ในเรื่องของโบนัสนั้น ในปีนี้แนวโน้มค่อนข้างจะกระจายมากครับ กล่าวคือ ขึ้นอยู่กับผลประกอบการจริงๆ บริษัทไหนที่ผลประกอบการไม่ดีเอามากๆ ก็จะประกาศไว้ตั้งแต่กลางปีแล้วว่า ปีนี้ไม่มีการจ่ายโบนัสแน่นอน เพราะบริษัทประสบกับภาวะขาดทุน ก็เลยไม่มีกำลังที่จะจ่ายโบนัสให้ จากผลการสำรวจของผู้เข้าร่วมการสำรวจก็จะมีอยู่ประมาณ 50% ของผู้เข้าร่วมการสำรวจที่บอกไว้อย่างชัดเจนว่าปีนี้จะไม่มีการจ่ายโบนัส เพราะเนื่องจากผลประกอบการของบริษัทที่มีผลมาจาสภาวะเศรษฐกิจขาลง

ส่วนอีกจำนวน 50% ของกลุ่มบริษัทที่เข้าร่วมการสำรวจนั้น บอกไว้ว่า จะมีการจ่ายโบนัสให้ โดยลักษณะการจ่ายโบนัสนั้น เน้นไปที่จ่ายตามผลงานมากขึ้น กล่าวคือ การจ่ายโบนัสแบบ Fixed Bonus ที่ให้พนักงานทุกคนได้รับโบนัสเท่ากันนั้น เริ่มที่จะไม่ค่อยมีการให้ในลักษณะนี้แล้ว เพราะไม่กระตุ้นให้เกิดผลงาน และไม่จูงใจพนักงานพนักงานที่สร้างผลงานดีให้กับบริษัท ดังนั้นบริษัทส่วนใหญ่จึงเริ่มที่จะเปลี่ยนระบบการจ่ายโบนัสเป็นการให้ตามผลงานของพนักงานที่ทำได้ในแต่ละปี

โดยผลการสำรวจค่าจ้างเงินเดือนในปี 2009 นี้บริษัทที่มีความตั้งใจจะให้โบนัสกับพนักงานนั้น จะจ่ายโบนัสเฉลี่ยที่ 2.14 เดือน โดยเป็นรูปแบบการจ่ายตามผลงานของพนักงานแต่ละคน โดยผมได้นำเอาผลค่าเฉลี่ยของการจ่ายโบนัสผันแปรตามผลงานมาให้ดูย้อนหลังไป 4 ปี ก็จะเห็นว่า อัตราการให้โบนัสนั้นมีอยู่ช่วงหนึ่งที่ลดลงไปเลย สาเหตุก็คือมาจากสภาพเศรษฐกิจที่แย่ลงในปีที่ผ่านมานั้นเอง ทำให้การจ่ายโบนัสของบริษัทต่างๆ จ่ายน้อยลงไป

ดังนั้นในปีนี้ จึงสรุปได้ว่า การจ่ายโบนัสนั้นจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการจ่ายของบริษัทเป็นหลักเลย เพราะแม้ว่าหลายบริษัทจะเคยจ่ายให้ตามตลาด แต่ปีนี้ตลาดจ่าย 2.14 เดือน บางบริษัทที่ไม่มีความสามารถในการจ่ายในปีนี้ ก็อาจจะบอกกับพนักงานว่า ปีนี้เราไม่สามารถจ่ายได้เพราะประสบกับภาวะขาดทุน ตลาดจะให้เท่าไรก็แล้วแต่ แต่บริษัทเราไม่สามารถให้ได้ แต่เมื่อไรที่บริษัทกลับฟื้นคืนชีพขึ้นมาได้ เราก็จะกลับมาจ่ายโบนัสให้ตามผลงานพนักงานอย่างที่เคยจ่าย

สำหรับบริษัทที่มีความสามารถในการจ่ายนั้น ก็คงต้องพิจารณาเรื่องของอัตราในการจ่ายให้ดีว่า เราจะให้โบนัสพนักงานสักเท่าไร เพราะไม่จำเป็นที่จะต้องให้เท่ากับผลการสำรวจ ทั้งนื้ให้พิจารณาจาก Pay Mix ของบริษัทเอง ว่า เรามีสัดส่วนการให้ เงินเดือน เงินได้อื่นๆ ที่นอกเหนือจากเงินเดือนไว้อยู่เท่าไร แล้วเราจะตัดกำไรที่ได้มาจากผลประกอบการในปีนี้ให้เป็นเรื่องของโบนัสสักเท่าไร เพื่อให้เรามีกำไรสะสมมากพอที่จะใช้ในการดำเนินธุรกิจของบริษัทในปีต่อไปด้วย

ในช่วงปีสองปีนี้ อาจจะต้องพิจารณาเรื่องของสภาพคล่องของบริษัทมากเป็นพิเศษครับ เพราะช่วงเศรษฐกิจขาลงแบบนี้ เงินสด ดูเหมือนจะเป็นสิ่งเดียวที่จะรับประกันความอยู่รอดของบริษัทได้ในระยะสั้นนี้ ดังนั้นชาว HR ทั้งหลายก็จะต้องพิจารณาผลประกอบการของบริษัท และดูสภาพเศรษฐกิจในอนาคตประกอบด้วย ผมว่า HR อาจจะต้องไปศึกษาเรื่องของการบริหารการเงิน และเศรษฐศาสตร์เพิ่มเติม เพื่อจะได้ให้เหตุผลกับผู้บริหารได้ชัดเจนยิ่งขึ้นครับ

ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร