รักษาพนักงานอย่างไร ตามแนว Maslow

ทุกท่านที่เรียนทางด้านการบริหารจัดการมา คงจะไม่มีใครที่ไม่รู้จัก Maslow นะครับ ที่เป็นเจ้าของแนวคิดเรื่องของลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์อันโด่งดัง และยังใช้เรียนกันอยู่ในมหาวิทยาลัยจนกระทั่งทุกวันนี้

ลำดับขั้นความต้องการนี้ เป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างแรงจูงใจให้กับบรรดาพนักงานที่ทำงานในบริษัทได้เป็นอย่างดี ถ้าบริษัทรู้จักที่จะนำไปปรับใช้ในการทำงานจริง โดยไม่มานั่งถกเถียงกันในเชิงทฤษฎีมากจนเกินไปลองมาดูกันทีละขั้นนะครับ

1. ความต้องการทางด้านกายภาพ

ตัวนี้ก็คือ ความต้องการพื้นฐานของคนเรา ซึ่งก็คือ ปัจจัย 4 ที่ประกอบไปด้วย อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค เป็นองค์กรประกอบพื้นฐานที่คนเราทุกคนต้องการอย่างแน่นอน เพื่อการมีชีวิตอยู่ต่อไป คำถามก็คือ ปกติองค์กรหรือบริษัทตอบสนองความต้องการทางด้านกายภาพนี้ให้กับพนักงานได้อย่างไร

คำตอบที่ง่ายที่สุด ก็คือ จ่ายเงินเดือนให้กับพนักงาน เพื่อให้พนักงานไปจัดหาสิ่งต่างๆ เหล่านั้นเพื่อตอบสนองความต้องการทางด้านกายภาพของตนเอง ดังนั้นการวางระบบบริหารค่าจ้างเงินเดือนของบริษัท ก็ถือว่าเป็นระบบที่ตอบสนองความต้องการขั้นแรกของคนเราเท่านั้น

สิ่งที่พนักงานจะคิดต่อไปก็คือ เงินเดือนที่เขาได้นั้นเพียงพอที่จะตอบสนองความต้องการของเขาได้หรือไม่ ถ้าลองถามคำถามนี้กับพนักงานโดยตรง คำถามที่จะได้มาก็คือ “ไม่พอ” แน่นอน และยังอยากได้มากขึ้นเรื่อยๆ ต่อไปอีก ด้วยเหตุผลนี้เองก็เลยทำให้ การบริหารค่าจ้างเงินเดือนมีความยากมากขึ้นไปอีก เพราะไม่ใช่แค่การจ่ายเงินเดือนเท่านั้น ยังต้องพิจารณาด้วยว่า จะจ่ายอย่างไร เท่าไร เพื่อให้พนักงานสามารถนำไปเพื่อตอบสนองความต้องการขั้นพื้นฐานได้

จึงไม่น่าแปลกใจเลยว่า เงินเดือน และค่าตอบแทนจึงเป็นด่านแรกที่พนักงานเกือบทุกคนจะต้องพิจารณาก่อนที่จะตัดสินใจเริ่มงานกับบริษัท เพราะเป็นสิ่งที่มองเห็นได้ไม่ยาก และจับต้องได้มากที่สุด นอกนั้นเป็นสิ่งที่จะต้องเข้าไปสัมผัสในบริษัทโดยตรงตอนเริ่มทำงาน ด้วยเหตุผลนี้เอง บริษัทที่อยากได้พนักงานที่เก่งๆ หรือดีๆ ก็ต้องดึงดูดด้วยอัตราแรกจ้างที่สูงพอที่จะจูงใจให้คนกลุ่มนี้อยากเข้ามาทำงานด้วย

ทางฝ่ายบริษัทเองก็ต้องมานั่งพิจารณากันว่า อัตราสักแค่ไหนที่เรียกว่า “เพียงพอ” และสามารถ “ดึงดูด” คนให้อยากเข้ามาทำงานกับบริษัทได้ คำตอบหาได้จากที่ไหนครับ นักบริหารบุคคลก็น่าจะพอทราบดี ก็คือ หาได้จากรายงานผลการสำรวจค่าจ้างต่างๆ ที่มีจำหน่ายในท้องตลาดนั่นเอง รายงานนี้จะเป็นเครื่องมือในการที่ทำให้บริษัทสามารถกำหนดอัตราเงินเดือนเริ่มต้นให้กับพนักงานได้อย่างเหมาะสม และไม่มากจนเกินไป หรือน้อยจนเกินไป เพราะถ้ามากเกินไป สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ บริษัทจะต้องแบกรับภาระอัตราเงินเดือนพนักงานที่สูงกว่าอัตราตลาดปกติ แต่ถ้าน้อยเกินไป ก็จะไม่สามารถที่จะดึงดูด และจูงใจให้พนักงานอยากมาทำงานกับเราได้ ดังนั้นคำตอบที่เหมาะสมที่สุดก็คือ “ราคาตลาด” นั่นเอง

เห็นมั้ยครับ แค่ด่านแรกในการจูงใจพนักงาน ก็เริ่มเหนื่อยแล้วครับ เครื่องมือที่สำคัญมากๆ ในการตอบสนองเรื่องความต้องการขั้นพื้นฐานก็คือ การที่บริษัทมีการจัดทำระบบบริหารเงินเดือนอย่างมีหลักเกณฑ์ โดยยึดหลักความเป็นธรรมภายในบริษัทเอง ซึ่งก็คือ จ่ายตามหลักของค่างาน งานใดที่มีคุณค่าในงานมากกว่า ก็จะมีแนวโน้มที่จะได้เงินเดือนสูงกว่างานที่ง่ายกว่า นอกจากความเป็นธรรมภายในแล้ว สิ่งถัดเป็นที่จะต้องพิจารณาก็คือ การแข่งขันจากตลาดภายนอกองค์กรในเรื่องของการจ่ายค่าจ้างเงินเดือน ซึ่งถ้าบริษัทอยากได้พนักงานที่ดีมาทำงาน และอยากจะรักษาพนักงานที่ดีไว้ สิ่งที่ต้องทำก็คือ รักษาระดับการจ่ายเงินเดือนของเราให้ทัดเทียมกับตลาดที่เราแข่งขันด้วย เพื่อให้พนักงานไม่ต้องคิดมากเรื่องที่จะเปลี่ยนงาน ถ้าเปลี่ยนงานไปทำบริษัทอื่น ในงานแบบเดียวกัน ก็จะได้ใกล้เคียงกันมากๆ นั่นก็แปลว่า บริษัทเราเริ่มตอบโจทย์เรื่องของการบริหารค่าจ้างเงินเดือนได้แล้ว

จากนั้น เมื่อความต้องการขั้นพื้นฐานได้รับการตอบสนองแล้ว Maslow ก็บอกว่า คนเราก็จะเกิดความต้องการขั้นถัดไปขึ้น ซึ่งก็คือ ความต้องการความมั่นคงปลอดภัย ซึ่งผมจะเขียนให้อ่านต่อในคราวถัดไปว่า องค์กรหรือบริษัท จะตอบสนองความต้องการนี้ของพนักงานได้อย่างไรบ้าง

ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร