ค่าจ้างเงินเดือน จ่ายอย่างไรให้เหมาะสม

ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์เงินเดือนอย่างพวกเราก็คือ ค่าจ้างเงินเดือน เคยคิดมั้ยครับว่า การจ่ายค่าจ้างเงินเดือนนั้นควรจะจ่ายบนพื้นฐานของอะไรจึงจะเหมาะสมที่สุด พื้นฐานโดยทั่วไปในการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนปัจจุบันจะประกอบไปด้วย 4 ด้านใหญ่ๆ ก็คือ

1. จ่ายตามอาวุโส
2. จ่ายตามคุณค่าของงานในแต่ละตำแหน่ง
3. จ่ายตามความสามารถของพนักงาน
4. จ่ายตามผลงานของพนักงาน

ทั้ง 4 ลักษณะนี้เป็นพื้นฐานของการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนในปัจจุบันขององค์กรส่วนใหญ่ในบ้านเรา ลองมาดูทีละแบบกันนะครับ

จ่ายตามอาวุโส

การจ่ายค่าจ้างเงินเดือนด้วยแนวคิด “อาวุโส” นั้น เป็นการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนตามอายุของพนักงาน ใครแก่กว่าก็จะได้รับเงินเดือนที่มากกว่าคนที่อายุน้อยกว่า ระบบนี้เป็นระบบที่อยู่กับประเทศไทยมานานมาก นั่นก็คือ ระบบราชการนั่นเอง ราชการมีพื้นฐานการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนตามอาวุโส ก็คือ คนที่เข้าใหม่ในวุฒิเดียวกันจะได้รับเงินเดือนน้อยกว่าคนที่เข้ามาก่อน และทุกปีก็จะมีการขึ้นเงินเดือนเป็นขั้นๆ ทุกปี โดยไม่ได้พิจารณาผลงานที่ผ่านมามากนัก

ส่วนในภาคเอกชนนั้น การจ่ายค่าจ้างเงินเดือนตามระบบอาวุโส เริ่มค่อยๆ ลดน้อยลงไปเรื่อยๆ สังเกตจากระยะหลังๆ พนักงานใหม่ๆ ที่เพิ่งเข้าทำงาน ถ้าผลงานดีมากๆ ก็สามารถที่จะกระโดดข้ามหัวรุ่นพี่ที่ทำงานมาก่อนได้อย่างง่ายดาย โดยที่รุ่นพี่คนนั้นก็ไม่รู้สึกอะไรมากมาย เพราะผลงานเขาดีกว่าจริงๆ

องค์กรของท่านเองยังมีการจ่ายแบบอาวุโสอยู่หรือเปล่าครับ ระบบนี้ข้อดีก็คือ รักษาพนักงานอายุมากๆ ได้ดี ไม่อยากออกไปไหน เพราะอยู่ไปเรื่อยๆ เงินเดือนก็ได้ขึ้นเรื่อยๆ แต่ข้อเสียก็คือ ไม่ได้เน้นผลงานพนักงาน ทำให้พนักงานที่มีผลงานดี ไม่ได้รับแรงจูงใจในการสร้างผลงาน ผลก็คือ ผลงานไม่เกิด หรือเกิดแบบช้าๆ ตามอายุพนักงานที่เพิ่มขึ้น

บริษัทเอกชนหลายแห่ง ก็ยังตัดระบบอาวุโสนี้ไม่ขาดนะครับ ดูเหมือนจะจ่ายตามผลงาน แต่ก็ยังมีเรื่องของอาวุโสซ่อนอยู่บ้างเหมือนกัน โดยเฉพาะบริษัทที่เป็น SME และยังไม่มีระบบการประเมินผลงานที่ชัดเจน บรรถาเถ้าแก่ ก็มักจะให้เน้นการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนให้กับคนเก่าคนแก่ขององค์กรมากกว่าคนที่เพิ่งเข้ามาใหม่ๆ ด้วยเหตุผลเรื่องของความซื่อสัตย์ และความไว้เนื้อเชื่อใจ

แต่ในอนาคตระบบค่าจ้างแบบอาวุโสก็จะเริ่มหมดไปเรื่อยๆ เพราะเราเน้นไปที่การสร้างผลงานมากขึ้น พนักงานคนไหนที่มีผลงานที่ดี มีทักษะและความสามารถสูง และเป็นที่ต้องการของบริษัท ก็จะได้รับค่าจ้างเงินเดือนที่สูงกว่าพนักงานที่เก่งน้อยกว่า ระบบการจ่ายค่าจ้างเงินเดือนที่ตอบแทนความเก่งของพนักงาน และตอบแทนผลงานที่ดีของพนักงาน จะเข้ามาทดแทนระบบค่าจ้างแบบอาวุโสลงไปในที่สุด ดังนั้นถ้าบริษัทของท่านยังคงจ่ายแบบอาวุโสอยู่ล่ะก็ อาจจะต้องเริ่มคิดที่จะเปลี่ยนแปลงระบบค่าจ้างของบริษัทได้แล้ว เพื่อเป็นการกระตุ้นผลงานของพนักงานอย่างตรงไปตรงมา

วันพรุ่งนี้ผมจะมาต่อเรื่องของ ระบบการจ่ายตามค่างานของตำแหน่งงานครับ

ประคัลภ์ ปัณฑพลังกูร